استكبار و استضعاف در قرآن

استكبار و استضعاف در قرآن - سروش، محمد؛ حیدری، احمد - الصفحة ١٩

آفريدم، سجده كنى؟! استكبار ورزيدى يا از برترينها «١» بودى؟!» گفت: «من از او بهترم، مرا از آتش و او را از خاك آفريده‌اى!» از آن پس، استكبار و تعصّب، ميراث شوم شيطان گرديد و انسان‌هايى بيشمار در اثر پيروى از راه شيطان به اين رذيله دچار شدند و از بهشت و سعادت اخروى محروم گرديدند:
«تِلْكَ الدَّارُ الْاخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذينَ لا يُريدُونَ عُلُوّاً فِى الْارْضِ وَ لَا فَساداً» اين سراى آخرت را براى كسانى قرار مى‌دهيم كه اراده برترى جويى و فساد در زمين ندارند.
در برابر استكبار، استضعاف است. ضعيف نگاه داشتن بندگان خدا توسط مستكبران تا بتوانند آنان را به بردگى بگيرند و تحمّل و پذيرش اين استضعاف از سوى مقابل، كه آن هم خلاف بوده و مؤاخذه و عقاب الهى را در پى خواهد داشت:
«انَّ الَّذينَ تَوَفَّيهُمُ الْمَلَائِكَةُ ظالِمى‌ أَنْفُسِهِمْ قالُوا فيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفينَ فِى الْارْضِ قالُوا الَم تَكُنْ ارْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتُهاجِرُوا فيها فَأُولئِكَ مَأْويهُمْ جَهَنَّمُ وَ سَاءَتْ مَصيراً» «٢» كسانى كه فرشتگان روح آنان را گرفتند، در حالى‌كه به خويشتن ظالم بودند، به آنان گفتند: «در چه حالى بوديد؟» گفتند: «ما در زمين مستضعف بوديم.» گفتند: «آيا زمين خدا وسيع نبود كه در آن هجرت كنيد؟!» آنان جايگاهشان دوزخ است و چه بد سرانجامى دارند.
بنابراين، هر انسانى تنها بايد بندگى خدا را بپذيرد و يوغ بندگى غير خدا را از دوش بردارد و در برابر آن مقاومت كند و يا از حوزه ستم و ستمكاران هجرت كند:
«لا تَكُنْ عَبْدَ غَيْرِكَ وَ قَدْ جَعَلَكَ اللَّهُ حُرّاً» «٣»