استكبار و استضعاف در قرآن

استكبار و استضعاف در قرآن - سروش، محمد؛ حیدری، احمد - الصفحة ٣٨

اى فرزند مادرم! اين قوم مرا خوار كردند و نزديك بود مرا بكشند. «١» پس از حضرت اميرمؤمنان (ع)، مستكبران و ظالمان، فرزندانش را به استضعاف كشيدند و آنان را از رهبرى سياسى جامعه كنار زدند و خانه نشين كردند. رسول خدا (ص) به امام على (ع) و فرزندانش، حسن و حسين (عليهما السلام) مى‌نگريست، گريه مى‌كرد و مى‌فرمود:
«انْتُمُ المُسْتَضْعَفُونَ بَعْدى‌» «٢» شما پس از من مستضعف خواهيد بود.
از آيه ١٥٠ سوره اعراف درباره استضعاف هارون (ع) نكته‌هاى زير استفاده مى‌شود:
١- هدايت جامعه و برخورد با عوامل اغواگر و فتنه‌انگيز، وظيفه رهبرى است و او نسبت به اين وظيفه، «مسؤول» است و مورد و بازخواست قرار مى‌گيرد.
٢- رهبرى جامعه در صورتى توان برخورد با عوامل مفسده‌انگيز و زورگو را دارد كه توده‌هاى مردم از او پشتيبانى كنند.
٣- «ملأ» و سران كفر براى استضعاف رهبران و مقهور ساختن آنان، سعى در فريب مردم و به ميدان آوردن آنان در برابر رهبران الهى دارند.
٤- با استضعاف رهبر و كنار زدن او از صحنه، جهل، خرافه و فساد در جامعه فراگير مى‌شود.
تقسيم بندى ديگر چنان كه گذشت افراد در زمينه‌هاى مختلف فكرى، اجتماعى يا سياسى به استضعاف كشيده مى‌شوند و تقسيم‌بندى پيش، بدين حقيقت نظر داشت؛ اما خود مستضعفان از لحاظ روحى به چند دسته تقسيم مى‌شوند:
١- مستضعفان كافر:
توده‌هاى مردم در جامعه كفر، كه از نعمت عقل، اختيار و اراده خود سود نمى‌برند و استضعاف را مى‌پذيرند و به آن تن در مى‌دهند و پيرو مستكبران مى‌شوند و سياهى‌