سلب كرده‌اى.
روشن است كه بنى اسرائيل، فرعون را پرستش نمى‌كردند و در ظاهر برده او نبودند، ولى سيطره طاغوتى و ظالمانه فرعون، چنان بر مردم سايه افكنده بود كه از خود، اراده و شخصيتى نداشتند و به اجبار و قهر، از فرمان او بدون چون و چرا پيروى مى‌كردند.
خداوند بزرگ در سوره‌اى ديگر، اين سيطره ظالمانه را از زبان فرعون نقل مى‌فرمايد:
«وَ انَّا فَوقَهُمْ قاهِروُنَ» «١» و ما بر آنان مسلّطيم.
و در جاى ديگر نيز، از فرعون نقل مى‌فرمايد:
«وَ قَوْمُهُما لَنا عابِدُونَ» «٢» قوم موسى و هارون، بندگان مايند.
حضرت على (ع) در خطبه قاصعه، محكوميت بنى اسرائيل در چنگال فرعون و تسلّط ستمگرانه فرعون را «بنده گرفتن» مى‌خواند و مى‌فرمايد:
«اتَّخَذَهُمُ الْفَراعِنَةُ عَبيداً» «٣» فراعنه، آنان را به بندگى گرفته بودند.
سپس، حضرت پيامدهاى اين بندگى را چنين توضيح مى‌دهد:
پس، فراعنه آنان را تحت شكنجه قرار دادند، جرعه‌هاى تلخ به آنان نوشانيدند و بنى اسرائيل در خوارى هلاكت كننده و در مقهوريت ناشى از سلطه ظالمانه دشمن به سر بردند و راهى براى خوددارى يا دفاع نداشتند. «٤» از اين رو، بر اساس شواهد فوق مى‌توان گفت كه فرمانبرى‌هاى اجبارى هر چند از نظر اخلاقى، عبادت شمرده نمى‌شود، از نظر اجتماعى عبادت است و شيوه مستكبران پيوسته چنين است كه در ساختار نظام اجتماعى تحت سلطه خود، همه مردم «عبد» و