استكبار و استضعاف در قرآن

استكبار و استضعاف در قرآن - سروش، محمد؛ حیدری، احمد - الصفحة ٤٤

الوارِثينَ» «١» ما مى‌خواهيم بر مستضعفان زمين منّت نهيم و آنان را پپشوايان و وارثان زمين گردانيم.
تقابل استضعاف و استكبار قرآن مى‌فرمايد:
«قالَ الْمَلَا الَّذينَ اسْتَكْبَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لِلَّذينَ اسْتُضْعِفُوا لِمَنْ آمَنَ مِنْهُمْ اتَعْلَمُونَ انَّ صَالِحاً مُرْسَلٌ مِنْ رَبّهِ قالُوا انَّا بِما ارْسِلَ بِهِ مُؤْمِنُونَ» «٢» مستكبران قوم صالح به مستضعفانى كه به او ايمان آورده بوديد، به تمسخر گفتند:
«آيا ش استكبار و استضعاف در قرآن ٥٤ ٣ - استكبار اقتصادى:
ص : ٥٣ ما اعتقاد داريد كه صالح را خدا به رسالت فرستاده است؟» مؤمنان پاسخ دادند: « [آرى‌] ما به آيينى كه از طرف خدا بر او فرستاده شده است، ايمان داريم.» در اين آيه، استضعاف و استكبار در مقابل يكديگر قرار گرفته است و اين تقابل گواه بر آن است كه اگر در يك جامعه، گروهى به عنوان مستضعف وجود داشته باشند، حتما در برابرشان گروهى مستكبر هستند كه توانايى‌هاى آنان را ربوده و ضعف و ناتوانى را بر آنان تحميل كرده‌اند و به تعبير فخر رازى «مستضعف بودن مؤمنين بدين معناست كه ديگران، آنان را استضعاف و تحقير مى‌كنند و اين عمل، فعل آنان نيست، بلكه از ديگران صادر مى‌شود.» «٣» اصولًا ظهور پديده استكبار و به وجود آمدن قشر مستكبر، بدون تجاوز به حقوق ديگران امكان‌پذير نيست زيرا استكبار، بزرگى كردن و تلاش براى زير دست قرار دادن ديگران و بالا دست ديگران قرار گرفتن است كه نتيجه‌اش استضعاف مردم در سطحى گسترده است از اين جا مى‌توان حدس زد كه هر جا در قرآن كريم مستضعف در برابر