استكبار و استضعاف در قرآن - سروش، محمد؛ حیدری، احمد - الصفحة ١٤٤
متنفرتر از عدالت و انصاف، پرتوقعتر، ناسپاستر، عذر ناپذيرتر و كم طاقتتر در سختىها، از «خواصّ» نيست. همانا استوانه دين و نقطه مركزى جامعه مسلمانان و مايه پيروزى بر دشمن، «عموم مردم» اند. پس، توجه ات همواره به اين طبقه معطوف باشد. «١» رهبر كبير انقلاب اسلامى (قدّس سرّه) نيز عدول از اصل «حمايت از محرومان و پابرهنگان» را، عدول از عدالت اجتماعى اسلام دانسته است. «٢» ٢- عدالت اجتماعى رسالت پيامبران، بر پايى عدالت اجتماعى است و البته تحقق اين عدالت به طور كامل، در سايه برقرارى حكومتى الهى و حاكميت حاكمى عادل ممكن است. گر چه بيشتر پيامبران در عهد خود حاكميت سياسى نيافتند تا اين برنامه را به طور كامل پياده كنند، اما جهتگيرى كلى آنان، كاملًا روشن است.
از آن جا كه محور مكتب انبيا بر مساوات و برابرى است، هيچ انسانى به حسب خلقت، بر انسانى ديگر برترى ندارد و ملاك برترى، تنها، امورى اختيارى است كه انسان با تلاش و كوشش آنها را كسب مىكند. قرآن، با بيان اين مطلب، بر پندارهاى نادرست جاهلى كه در هر عصرى كم و بيش رايج است و گروهى در جامعه خود را از ديگران برتر تصور مىكنند، خط بطلان كشيده است:
«يا ايُّهَا النَّاسُ انَّا خَلَقْناكُمْ مِن ذَكَرٍ وَ انْثى وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا انَّ اكْرَمَكُمْ عِنْدَاللَّهِ اتْقيكُمْ» «٣» اى مردم! ما شما را از زن و مرد آفريديم و به صورت جماعتها و قبيلهها قرار داديم تا يكديگر را بشناسيد. بى گمان، گرامىترين شما نزد خدا پرهيزكارترين شماست.
بر همين اساس، عدالت پايه اصلى قوانين در مكاتب الهى شمرده مىشود و مانند روحى در كالبد همه قوانين حقوقى، اقتصادى و فرهنگى، جارى است و بدون آن، حيات واقعى در جامعه ممكن نيست. و اصولًا بدون تحقق عدالت در ابعاد گوناگون، «حق» به