استكبار و استضعاف در قرآن

استكبار و استضعاف در قرآن - سروش، محمد؛ حیدری، احمد - الصفحة ١٢٠

بنى اسرائيل از استضعاف تا استكبار زندگانى بنى اسرائيل از داستان‌هاى عبرت‌انگيز قرآن كريم است و بخش‌هاى مختلف آن، در سوره‌هاى گوناگون بيان شده است؛ مردمى كه با لطف و عنايت خدا از ظلم و ستم فرعونيان نجات يافتند و زمينه حاكميت و وراثتشان در سرزمين مصر فراهم شد، امّا خود، روحيه استكبارى پيدا كردند و قومى بد نام و ستمگر گشتند. مهمترين نكته‌اى كه از اين داستان مى‌تواند براى همه ملّت‌ها مايه عبرت باشد آن است كه جهاد و مبارزه با ظلم و ستم و رها شدن از سلطه مستكبران و به وراثت و حاكميت رسيدن كافى نيست، بلكه حفظ و نگهدارى اين نعمت بزرگ الهى، اهميت بيشترى دارد؛ چرا كه در شرايط سخت استضعاف، زمينه انحراف و گردنكشى در برابر حق و حقيقت اندك است، در حالى كه با رسيدن به قدرت و حكومت، زمينه لغزش و آلودگى و استكبار فراهم مى‌شود. از اين رو، در اين مرحله تسليم خدا بودن و بر اساس قسط و عدل عمل كردن و با ايمان باقى ماندن، بسى دشوارتر است. به همين دليل، صاحبان قدرت، به مراقبت و توجه بيشترى نيازمندند.
يوسف صدّيق (ع) شرايط دشوار چاه و زندان را با صبر و بردبارى پشت سر نهاد، اما هنگامى كه به قدرت و حاكميت مصر رسيد، خطاب به خداوند بزرگ عرض كرد:
«رَبِّ قَد اتَيْتَنى‌ مِنَ الْمُلْكِ وَ عَلَّمْتَنى‌ مِنْ تَأْويلِ الْاحاديثِ فاطِرَ السَّمواتِ وَ الْارْضِ انْتَ وَلِيّى‌ فِى الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ تَوَفَّنى‌ مُسْلِماً وَ الْحِقْنى‌ بِالصَّالِحينَ» «١»