استكبار و استضعاف در قرآن

استكبار و استضعاف در قرآن - سروش، محمد؛ حیدری، احمد - الصفحة ١٠٠

مستكبران در ابعاد فرهنگى و اقتصادى، تلاش و كوشش فراوانى مى‌طلبد؛ چنان كه حضرت موسى (ع) بنى اسرائيل را به شكيبايى و پايدارى فرا خواند «١» و خداى سبحان نيز پيروزى بنى اسرائيل بر فرعونيان را محصول آن معرفى كرده است:
«وَ اوْرَثْنا الْقَوْمَ الَّذينَ كانُوا يُسْتَضْعَفُونَ مَشارِقَ الْارْضِ وَ مَغارِبَهَا الَّتى‌ بارَكْنا فيها وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ الْحُسْنى‌ عَلى‌ بَنى‌ اسْرائيلَ بِما صَبَرُوا وَ دَمَّرْنا ما كانَ يَصْنَعُ فِرْعَوْنُ وَ قَوْمُهُ وَ ما كانُوا يَعْرِشُونَ» «٢» و ما مردمى را كه فرعونيان، خوار و ناتوان مى‌داشتند، وارث مشرق و مغرب زمين با بركت گردانيديم و احسان خدا بر بنى اسرائيل به حد كمال رسيد به پاداش صبرى كه در مصائب كردند و فرعون و قومش را با آن صنايع و عمارات و كاخ عظمت نابود و هلاك ساختيم.
همچنين، خداوند درباره مؤمنان صدر اسلام مى‌فرمايد:
«انْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ صابِرُونَ يَغلِبُوا مِأَتَيْنِ وَ انْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِأَةٌ يَغْلِبُوا الْفاً مِنَ الَّذينَ كَفَرُوا بِانَّهُمْ قَوْمٌ لا يَفْقَهُونَ* الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْكُمْ وَ عَلِمَ انَّ فيكُمْ ضَعْفاً فَانْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِأَةٌ صابِرَةٌ يَغْلِبُوا مِأَتَينِ وَ انْ يَكُنْ مِنْكُمْ الْفٌ يَغْلِبُوا الْفَيْنِ بِاذْنِ اللَّهِ وَ اللَّهُ مَعَ الصَّابِرينَ» «٣» هرگاه بيست نفر با پايدارى از شما باشند، بر دويست نفر غلبه مى‌كنند و اگر صد نفر باشند، بر هزار نفر از كافران؛ زيرا آنان گروهى هستند كه نمى‌فهمند. هم اكنون خداوند به شما تخفيف داد و دانست كه در شما ناتوانى است. بنابراين، هرگاه صد نفر با استقامت از شما باشند، بر دويست نفر پيروز مى‌شوند و اگر هزار نفر باشند، بر دو هزار نفر به فرمان خدا غلبه خواهند كرد و خدا با صابران است.
خداوند در آيه اوّل مى‌فرمايد كه هر نفر از شما مؤمنان مستضعف را توان غلبه بر ده نفر از كافران مستكبر است؛ زيرا آنان بينش صحيح ندارند و عاملى آنان را در صحنه‌هاى‌