آشنايى با نظام سياسى اسلام - نظر پور، مهدی؛ وفا، جعفر - الصفحة ٩٤

برابر مجالس منتخب مردم هيچ گونه مسؤؤليتى ندارد و به طور مستقيم تنها در برابر مردم مسؤول است. قوّه مجريه نيز حق انحلال مجالس را ندارد. در اين گونه حكومت‌ها، تفكيك كامل قوا در نظر گرفته شده است؛ مانند حكومت آمريكا. «١» در قوّه مجريه وابسته (كنوانسيونل)، كه در برابر قوّه مجريه رياستى است، قوّه مجريه از خود مختارى و اعمال اراده مستقل محروم است و در واقع عامل اجرائى مجلس منتخب مردم است؛ زيرا دولت (قوّه مجريه) توسط نمايندگان مردم تعيين مى‌گردد و با مسؤوليت كامل در برابر مجلس مشغول ايفاى وظايف اجرائى كشور مى‌شود و مجلس داراى اقتدار كامل در كشور است. از اين گونه نظام، در حال حاضر تنها در سوئيس به كار مشغول است. «٢» در شكل قوّه مجريه (دولت) پارلمانى كه حدوسطى ميان نوع رياستى و وابسته است، بين دو قوّه مجريه و مقنّنه گونه‌اى همكارى برقرار است. وزراء در برابر پارلمان داراى مسؤوليت اند و پارلمان هم حق عزل و نصب آنان را دارد. از طرفى، قوّه مجريه نيز تحت شرايطى، حق انحلال پارلمان را دارد. اين گونه قوّه مجريه نخست در انگلستان شكل گرفت و در حال حاضر در بيشتر كشورهاى اروپايى- اعم از سلطنتى و جمهورى- رواج دارد. «٣» در جمهورى اسلامى ايران، قوّه مجريه همانند هيچ يك از شكل‌هاى فوق نيست. در بيشتر كشورها، رئيس قوّه مجريه رئيس كشور نيز هست؛ مانند امريكا. امّا در برخى از كشورها، رئيس كشور و رئيس قوّه مجريه دو مقام جداگانه‌اند. براى مثال، در انگلستان رئيس كشور، پادشاه يا ملكه و رئيس قوّه مجريه، نخست وزير است.
در ايران نيز رئيس كشور و رئيس دولت (قوّه مجريه) بر اساس قانون اساسى، دو مقام جدا از يكديگرند و هر يك وظايفى مستقل دارند. رئيس كشور، كه عنوان ولىّ امر يا امامت امّت را دارا است، يك مرجع عام سياسى- مذهبى است كه حكومت و قواى سه گانه كشور زير نظر اويند.
امّا رئيس دولت، يا رئيس قوّه مجريه، رئيس جمهور منتخب مردم است كه بخش اعظم امور اجرائى كشور را بر عهده دارد. در نظام جمهورى اسلامى ايران از اين رو كه رئيس جمهور به طور مستقيم با رأى مردم انتخاب مى‌شود، نظام رياستى برقرار است و از آن رو كه اعضاى دولت بايد از طرف رئيس جمهور به مجلس پيشنهاد شوند و رأى اعتماد نمايندگان را كسب كنند