آشنايى با نظام سياسى اسلام - نظر پور، مهدی؛ وفا، جعفر - الصفحة ٦٤

اوّل- اطلاق و فراگيرى آيه يادشده، كه هيچ گونه اختصاص و انحصارى در آن نيست و هر دو گروه مسلمان و كافر را در بر مى‌گيرد.
دوم- رواياتى كه در اين باره از پيشوايان دينى رسيده است؛ از جمله روايتى كه حضرت امام صادق عليه السلام مى‌فرمايد:
وَالْمُؤَلَّفَةُ قَوْمٌ يتألَّفُونَ عَلَى الاسلامِ مِنْ رُؤَساء الْقبائل كانَ رَسُولُ اللَّه صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ يُعطيهِمْ لِيَتَألَّفَهُمْ وَيَكُونُ ذلِكَ فى‌ كُلِّ زَمانٍ اذَاحْتاجَ الى ذلِكَ الامامُ عليه السلام فَعَلَهُ «١» الفت‌يافتگان، كسانى‌اند كه دل‌هايشان به اسلام گرايش مى‌يابد؛ همانند بزرگان قبيله‌ها.
پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله و سلم به آنان بذل و بخشش مى‌كرد تا قلبشان را به اسلام پيوند دهد. اگر امام عليه السلام بدين كار احساس نياز كند، در هر زمان مى‌تواند از آن بهره جويد.
چنان كه آشكار است، امام عليه السلام در پايان گفتار خود يادآور مى‌شود كه اين شيوه؛ ويژه شخص پيامبر نيست، بلكه هر امام و حاكمى مى‌تواند در هر زمان كه نياز افتد، از پيامبر پيروى كند و اين سياست اسلامى را عملى سازد؛ چنان كه در قرآن كريم آمده است:
«لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ» (احزاب/ ٢١)
بى‌گمان براى شما در [زندگى‌] رسول خدا سرمشق نيكويى است.
٣- تولّى و تبرّى‌ از ديگر اصول سياست خارجى اسلام، اصل «تولّى و تبرّى» است. اين اصل، مدار پيوندهاى عقيدتى، سياسى و اخلاقى مسلمانان با ديگر مردم است و تنها با آن مى‌توان، روابط و مناسبات را ارزشيابى كرد و دريافت كه با چه كسان و افكارى بايد در ارتباط بود و از چه سياستى پشتيبانى كرد و از چه كسان و خطوطى دورى گزيد.
مفهوم تولّى: تولّى از مادّه «ولى» (و- ل- ى) به معناى قرار گرفتن چيزى در كنار چيزى ديگر است به گونه‌اى كه فاصله‌اى در ميان نباشد؛ مانند نشستن دو نفر در پهلوى يكديگر. «٢» پس، تولّى با توجّه به معناى اصلى و بافت ادبى آن- كه از باب «تفعّل» و دالّ بر پذيرش است- عبارت است از پذيرش حكومت، سرپرستى، و دوستى خدا و