امر به معروف و نهى از منكر در قرآن‌ در قرآن كريم درباره امر به معروف و نهى از منكر آياتى پرشمار آمده است قرآن گاهى به طور مستقيم به بررسى اين موضوع مى‌پردازد و گاهى غير مستقيم و گاهى نمونه‌هاى عينى معروف‌ها و شايسته‌ها را بيان مى‌كند و گاهى به برخى از ناشايسته‌ها و منكرات اشاره مى‌كند كه در جامعه پديد آمده است و فرجامشان را بازمى‌گويد. بررسى همه اين آيات در نوشته حاضر، ممكن نيست. از اين رو، تنها به ذكر يكى از آن‌ها بسنده مى‌كنيم:
وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنْ الْمُنْكَرِ وَ أُوْلَئِكَ هُمْ الْمُفْلِحُونَ (آل عمران/ ١٠٤)
و بايد از ميان شما، جمعى دعوت به نيكى و امر به معروف و نهى از منكر كنند و آن‌ها همان رستگارانند.
اين آيه شريفه بر وجوب فريضه امر و نهى دلالت دارد و آن را از نشانه‌هاى افراد رستگار و جوامع سعادتمند مى‌داند. دعوت مسلمانان، به امور شايسته و باز داشتن آن‌ها از امور ناشايست، توسّط فردى يا گروهى از مسلمان‌ها، ناشى از محبّت‌قلبى و پيوند عقيدتى آنان به يكديگر است. چنين سيره ثابت، مظهرى از ايمان راسخ و آرامش جامعه اسلامى است و خيرات و بركات معنوى در انتظار چنين مردمانى خواهد نشست ولى جامعه‌اى كه به اين سنت حسنه بها ندهد و مردمانش يكديگر را به راستى و درستى فرانخوانند و از زشتى‌ها و كژى‌ها بازندارند، به خودفراموشى و از خدابيگانگى، گرفتار مى‌آيند و هرگز مشمول رحمت خاصّ خدا نمى‌گردند.
امر به معروف و نهى از منكر از منظر حديث‌ رواياتى كه از معصومين عليهم السلام در اين باره رسيده است بيش از آن است كه در اين نوشته بگنجد. بنا به گفته استاد محمّدتقى جعفرى روايات امر به معروف و نهى از منكر بيش از اندازه معمول و فوق تواترند؛ چنان كه تنها در كتاب «وسائل الشيعه» حدود هفتصد روايت در اين باره نقل شده است. «١» اينك، به برخى از آن‌ها اشاره مى‌كنيم: