آشنايى با نظام سياسى اسلام

آشنايى با نظام سياسى اسلام - نظر پور، مهدی؛ وفا، جعفر - الصفحة ١٣٠

موارد لوايح و طرح‌هاى فورى مجلس شوراى اسلامى خواهد بود. «١» حضور اعضاى شوراى نگهبان در مجلس به سه صورت اختيارى، ضرورى و تشريفاتى است كه در قانون اساسى پيش‌بينى شده است. براساس قسمت اول اصل ٩٧ قانون اساسى، اعضاى شوراى نگهبان به منظور انجام بهتر كار خود مى‌توانند هنگام مذاكره درباره هر يك از لوايح و طرح‌هاى قانونى در مجلس حاضر شوند و مذاكرات را گوش دهند. اين گونه حضور، اختيارى است و هيچ اجبار يا منعى در آن، نيست. امّا به موجب قسمت دوم اصل ٩٧ قانون اساسى، وقتى طرح يا لايحه‌اى فورى در دستور كار مجلس قرار گيرد، اعضاى شوراى نگهبان بايد در جلسات مجلس حاضر شوند و نظر خود را در مدت تعيين شده اعلام كنند. لفظ «بايد» در اين بخش از قانون نشان دهنده حضور اجبارى اعضاى شورا در جلسات مجلس است. نوع سوم حضور اعضاى شوراى نگهبان در مجلس هنگام سوگند رئيس جمهور است كه در اصل ١٢١ قانون اساسى به آن اشاره شده است. اين يك حضور تشريفاتى است و هيچ گونه تأكيدى بر الزامى بودنش نرفته است.
وظايف و اختيارات شوراى نگهبان‌ به طور كلى، شوراى نگهبان داراى سه وظيفه مهم است كه عبارتند از: ١- نظارت شرعى و قانونى بر قوانين و مقرّرات؛ ٢- تفسير قانون اساسى؛ ٣- نظارت بر انتخابات و همه پرسى‌ها.
١- نظارت بر قوانين و مقرّرات: وظيفه اصلى شوراى نگهبان، پاسدارى از احكام اسلام و قانون اساسى است كه از طريق نظارت بر قوانين و مقرّرات انجام مى‌شود. استناد قانونى اين وظيفه، اصول ٤ و ٧٢ قانون اساسى است. اين گونه نظارت به چند صورت انجام مى‌گيرد:
الف- نظارت شرعى و قانونى بر مصّوبات مجلس: در اصل ٧٢ قانون اساسى آمده است:
مجلس شوراى اسلامى نمى‌تواند قوانينى وضع كند كه با اصول و احكام مذهب رسمى كشور يا قانون اساسى مغايرت داشته باشد. تشيخص اين امر به ترتيبى كه در اصل نود و ششم آمده، بر عهده شوراى نگهبان است. «٢»