آشنايى با نظام سياسى اسلام - نظر پور، مهدی؛ وفا، جعفر - الصفحة ٧٥

گونه‌اى از اعتزال چنگ زدند، بلكه مقصود از آن، بى طرفى و كناره‌گيرى از مداخله سياسى و نظامى است و به ديگر سخن:
اعتزال عبادت است از سلب مسؤوليت و عدم دخالت يك كشور در امور مورد نزاع دو يا چند كشور از نظر نظامى يا سياسى كه دخالت در آن به مصلحت كشور بى طرف نباشد و به همين سبب ترجيح مى‌دهد كه از هرگونه اقدام به نفع يكى از دو طرف به صورتى كه به معناى جانبدارى از او به ضرر طرف ديگر باشد، خوددارى كند. «١» پيشينه قرآنى اعتزال‌ قرآن كريم اعتزال را در دو حوزه سياسى و نظامى پذيرفته است. و اين موضوع در اسلام داراى پيشينه تاريخى است. پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله در سال دوم هجرى با قبيله بنى ضمره پيمان بى طرفى بست. اين قبيله، كه در پيرامون مدينه مى‌زيستند، به پيامبر صلى الله عليه و آله پيام دادند كه چون شمار ما اندك است و قدرت و تمايل به مبارزه عليه شما را نداريم، با شما پيمان ترك تعرّض مى‌بنديم «٢» در اين هنگام پيام وحيانى فرود آمد و از امضاى الهى خبر داد:
الَّا الَّذينَ يَصِلُونَ الى قَوْمٍ بَيْنَكُم وَ بَينَهُمْ ميثقٌ اوْ جاءُوكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُم انْ يُقتِلُوكُم‌اوْ يُقتِلُوا قَوْمَهُمْ وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ فَلَقتلُوكُمْ فَانِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقتِلُوكُمْ وَ الْقَوْا الَيْكُمُ السَّلَمَ فَما جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ عَلَيهِمْ سَبيلًا (نساء/ ٩٠)
[از كافران يار و ياورى برنگزينيد] مگر آنان كه با هم پيمانان شما، پيمان بسته‌اند، يا آنان كه به سوى شما مى‌آيند و از پيكار با شما، يا پيكار با قوم خود ناتوان شده‌اند [نه سر جنگ با شما را دارند و نه توانايى مبارزه با قوم خود را] و اگر خداوند بخواهد، آنان را بر شما مسلّط مى‌كند تا با شما پيكار كنند. پس، اگر از شما كناره‌گيرى كردند و با شما پيكار نكردند، [بلكه‌] پيشنهاد صلح دادند، خداوند به شما اجازه نمى‌دهد كه متعرض آنان شويد.
بى گمان، اسلام، اصل اعتزال و بى طرفى سياسى را چون ديگر سياست‌هايش به طور مطلق مى‌پذيرد، نه مشروط و موقّت؛ بدين معنا كه پس از انعقاد پيمان و اعلان‌