آشنايى با نظام سياسى اسلام - نظر پور، مهدی؛ وفا، جعفر - الصفحة ٥٠
محورى است؛ زيرا:
اوّلًا، معرفت، ملاك هر حركت و عمل است و هر گونه فعّاليّت سازنده در حوزه فردى و اجتماعى، مىبايد بر دانش و آموزش استوار باشد؛ يعنى تلاش و تكاپوى آدمى بايد با معرفت و شناخت فراگير آغاز شود و با شناخت پايان پذيرد؛ چنان كه در حديث است:
ما مِنْ حَرَكةٍ الَّا وَانْتَ مُحْتاجٌ فيها الى مَعْرِفةٍ «١» هيچ حركتى نيست مگر در آن به معرفت و شناخت نيازمندى.
ثانياً، معرفت ملاك ارزش است. خداوند، آدميان را بر پايه علم و معرفتشان، مقام مىدهد و درجاتشان را بالا مىبرد:
يَرْفَعاللَّهُالَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُواالْعِلْمَ دَرَجَاتٍ وَاللَّهُ بِمَاتَعْمَلُونَخَبِيرٌ (مجادله/ ١١)
خداوند كسانى را كه ايمان آوردهاند و كسانى را كه علم به آنان داده شده درجات عظيمى مىبخشد و خداوند به آنچه انجام مىدهيد، آگاه است.
راز اعطاى درجات به عالمان، نزديك بودن آنان به خدا است؛ يعنى مؤمنانى كه داراى مقام علمى هستند، ايمانشان به خدا استوارتر است و به مقام ربوبى نزديكترند و خدا نيز درجاتى بر مقامشان مىافزايد. پس، آيه شريفه، مؤمنان را به دو گروه تقسيم مىكند: مؤمن عامى و مؤمن عالم. مقام و درجه گروه دوم، والاتر و به خدا مقرّبتر است؛ زيرا علم و ايمان چون نور، داراى مراتب مختلف است چنان كه نورِ ماه، افزونتر از ستاره و آن درخشندهتر از نور چراغ و شمع است. همچنين، مؤمن بىعلم يك درجه ترفيع مىيابد، ولى مؤمن عالم، نه يك درجه، بلكه درجههايى بسيار از قرب و معنويت را درمىيابد:
هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَايَعْلَمُونَ (زمر/ ٩)
آيا كسانى كه مىدانند با كسانى كه نمىدانند يكسانند؟! ثالثاً، اسلام، بر كسب علم تأكيدى بسيار دارد و آن را همسنگ جهاد در راه خدا مىداند؛ چنان كه امام صادق عليه السلام مىفرمايد:
اطْلُبُوا الْعِلْمَ وَلَوْ بِحوْضِ اللُّحجِ وشَقِّ الْمَهَجِ «٢»