يكى ديگر از دادگاه‌هاى اختصاصى در نظام جمهورى اسلامى ايران، دادگاه ويژه روحانيت است. تأسيس اين دادگاه بر اساس ماده يك قانون دادسراها و دادگاه‌هاى ويژه روحانيت با حكم مقام معظّم رهبرى است و دادستان و حاكم شرع شعبه اول دادگاه نيز از سوى مقام معظّم رهبرى منصوب مى‌شوند. آيين دادرسى و كشف و تعقيب و بازپرسى جرم‌ها و اقدامات مربوط به آن و رسيدگى و صدور حكم و حتّى بودجه سازمان قضائى ويژه روحانيت، مستقل از قوّه قضائيه است. «١» ٧- قضات‌ قضات از پايه‌ها و اصول اساسى قوّه قضائيه‌اند و به عنوان محور اصلى قوّه قضائيه و از سوى جامعه، اجراى حق و عدالت را بر عهده دارند. به همين دليل قانون اساسى و قوانين عادى شرايط و ويژگى‌هاى براى احراز اين مقام در نظر گرفته‌اند كه در اين جا به مهمترين آن‌ها اشاره خواهد شد:
الف- استخدام قضات: مأموران قضائى اعم از آنان كه داراى مقام قضاوتند و آنان كه به عنوان دادستان، داديار، قاضى تحقيق و غيره بيان حق مى‌كنند، به دليل وظيفه و مأموريت مهم حكومتى و اجتماعى خود، بايد داراى شرايط و صفات برجسته و ممتازى باشند كه از جمله اين ويژگى هاست: ايمان و عدالت و تعهّد عملى به موازين اسلامى و وفادارى به نظام جمهورى اسلامى ايران، طهارت مولد، تابعيت ايران و انجام خدمت سربازى يا معافيت دايم، صحّت مزاج و توانايى انجام كار و عدم اعتياد به مواد مخدر و اجتهاد يا اجازه قضاوت براى كسانى كه داراى مدارك دانشگاهى در رشته قضايى‌اند.
ب- مصونيت شغلى قضات: قضات نگهبانان عدالت و آزادى و احياى حقوق مردمند و به همين دليل براى ايفاى سهم خود به گونه شايسته و بايسته، در مقابل صاحبان نفوذ و قدرت و تمايلات آنان بايد از استقلال عمل و امنيت شغلى بهره برند و از عزل و تغيير شغل و تنزل مقام مصون باشند. از اين رو، در اصل ١٦٤ قانون اساسى به موارد مصونيت شغلى قضات آشكارا اشاره شده است.