آشنايى با نظام سياسى اسلام - نظر پور، مهدی؛ وفا، جعفر - الصفحة ١٢٦

ب- نظارت اطّلاعى: نوع ديگر نظارت مجلس بر كار قوّه مجريه، نظارت اطّلاعى است. نظارت اطّلاعى بدين معنا است كه نمايندگان مردم در مجلس حق دارند از چگونگى اداره امور اجرئى و قضائى كشور آگاهى يابند. آگاهى نمايندگان از كار نهادهاى اجرائى و قضائى كشور توسط اطّلاعات مردمى و تذكّر و سئوال و تحقيق و تفحّص به دست مى‌آيد كه در قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران پيش‌بينى شده است. در اين جا به اين موضوع به اختصار توضيح داده خواهد شد.
در اصل ٩٠ قانون اساسى اشاره شده‌ آشنايى با نظام سياسى اسلام ١٣٥ ج - وظايف و اختيارات هيأت وزيران ص : ١٠٦ است كه اگر كسى از چگونگى كار مجلس، قوّه مجريه يا قوّه قضائيه شكايتى دارد، مى‌تواند شكايت خود را به صورت كتبى به مجلس شوراى اسلامى عرضه كند. مجلس موظّف است به اين گونه شكايات رسيدگى كند و پاسخ دهد. به همين دليل، كميسيون‌ى در مجلس تحت عنوان كميسيون اصل ٩٠ تشكيل شده است تا به شكايات مردم رسيدگى كند. در واقع، مجلس از اين گذر، اطّلاعاتى از كار نهادهاى دولتى به دست مى‌آورد.
دومين راه براى كسب آگاهى لازم، عبارت است از تذكّر و سئوال هر يك از نمايندگان مجلس از رئيس جمهور و وزيران درباره چگونگى كار اداره‌هاى تابع. فرد مورد سؤال موظّف است در مورد تذكّر اطّلاعاتى در اختيار نمايندگان قرار دهد و براى پاسخ به سئوال در مدت تعيين شده در مجلس حضور يابد كه در اصل ٨٨ قانون اساسى به آن اشاره شده است. در صورت قانع شدن نمايندگان از پاسخ، مشكل حل خواهد شد و در غير اين صورت ممكن است به استيضاح وزير يا رئيس جمهور نيز منجر شود.
راه ديگر كسب اطّلاعات مجلس از چگونگى اداره امور كشور، تحقيق و تفحّص است. به موجب اصل ٧٨ قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران، مجلس شوراى اسلامى حق تحقيق و تفحّص در تمام امور كشور را دارد. تحقيق و تفحّص مجلس شوراى اسلامى از هر يك نهادهاى كشور باعث اطّلاعات بيشتر نمايندگان درباره امور مذكور خواهد شد كه نتيجه آن ممكن است منجر به استيضاح يا ارائه به قوهّ قضائيه جهت رسيدگى و صدور رأى لازم شود.
ج- نظارت استصوابى: نوعى ديگر از نظارت مجلس، نظارت استصوابى است.
نظارت استصوابى در مقابل نظارت اطّلاعى به كار مى‌رود. نظارت استصوابى از