آشنايى با نظام سياسى اسلام

آشنايى با نظام سياسى اسلام - نظر پور، مهدی؛ وفا، جعفر - الصفحة ٩٥

و مجلس حق استيضاح وزرا را دارد، نظام پارلمانى برقرار است كه مى‌توان آن را نظامى نيمه رياستى- نيمه پارلمانى ناميد. صرف نظر از رهبرى، كه فوق قواى سه گانه است و در درس گذشته به آن اشاره شد، قوّه مجريه در ايران از دو بخش تشكيل شده است كه عبارتند از رئيس جمهور و هيأت وزيران. (هيأت دولت)
رئيس جمهور پس از بازنگرى قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران در سال ١٣٦٨ ه. ش و حذف مقام نخست وزيرى، رئيس جمهور داراى اختيارات اجرائى گسترده‌اى گرديد. به عبارت ديگر، رئيس جمهور در جايگاه بالاترين مقام اجرائى كشور و دومين مقام رسمى پس از رهبرى جاى گرفت و بدين سان قوّه مجريه ايران از سه رئيس (رهبر، رئيس جمهور و نخست وزير) تبديل به دو رئيس؛ يعنى رهبر و رئيس جمهور شد و مشكلات قبلى قانونى كه ميان رئيس جمهور و نخست وزير پيش مى‌آمد، از ميان رفت. و مسؤوليت هيأت دولت به رئيس جمهور واگذار شد.
شرايط نامزدى رياست جمهورى‌ از آن جا كه رياست جمهورى در نظام جمهورى اسلامى ايران داراى جايگاه حساس و مهمى است و از اختيارات اجرائى گسترده‌اى برخوردار است، قانون براى نامزدى اين مقام، شرايط سختى در نظر گرفته است كه در اصل ١١٥ قانون اساسى به آن‌ها اشاره شده است. بر اساس اين اصل رئيس جمهور بايد:
١- از رجال مذهبى و سياسى باشد: بر اساس اين شرط، رئيس جمهور، يا كسى كه مى‌خواهد نامزد اين مقام شود، اوّلًا بايد از رجال باشد؛ يعنى مرد بودن نخستين شرط داوطلبان رياست جمهورى در ايران است. ثانياً بايد از رجال سياسى برجسته و صاحب نظر و داراى سوابق و خدمات سياسى يا اجرائى مهم بوده و شايستگى خود را براى چنين مقام برجسته‌اى نشان داده باشد. ثالثاً نامزد رياست جمهورى بايد از نظر مذهبى نيز شناخته شده و صاحب تشخيص و ايمان و اراده در اصول اعتقادى اسلام باشد. «١»