آشنايى با نظام سياسى اسلام - نظر پور، مهدی؛ وفا، جعفر - الصفحة ٨٢
رهبرى و نهادهاى وابسته اهميّت رهبرى موضوع رهبرى و هدايت جامعه، همواره در طول تاريخ حيات انسانى يك امر مهّم سياسى، فرهنگى، اجتماعى و تربيتى بوده است؛ زيرا رهبران سهمى تعيين كننده در رشد يا انحطاط جامعهها و ملتها داشته و دارند. اهميّت رهبرى در جامعه از آن روى است كه زندگى اجتماعى و ويژگىهايش ايجاب مىكند كه فرد يا افرادى براى سامان دادن به امور مشترك انسان در جامعه به زمامدارى و هدايت آنان همّت گمارند و براى جلوگيرى از هرج و مرج و بى نظمى برنامه ريزى كنند و آن را به اجرا در آورند. اين موضوع ويژه جامعه خاصى نيست، بلكه امرى بديهى است. در جوامع غربى روزگار كنونى، ممكن است رهبرى، بدان معنا كه مورد نظر ما است، در ميان نباشد، ولى قوانين اساسى در بيشتر كشورهاى دنيا، كه با نظام دموكراسى اداره مىشوند، به گونهاى تدوين يافته است كه يك فرد نسبت به ديگران داراى اختيارات و مسؤوليتهاى بيشترى است و گاه عنوان پادشاه، بر او مىنهند و گاه رئيس جمهور يا صدر اعظم و يا نخست وزير.
اسلام به عنوان يك دين كامل و جامع، كه براى تمام زمانها و مكانها و از طريق وحى بر آدمى عرضه شده است، به رهبرى و هدايت جامعه توجّهى ويژه دارد. وجود پيامبران و انبياى الهى و ائّمه اطهار عليهم السلام خود نشان دهنده اهّمّيت رهبرى و هدايت جامعه به سوى كمال است.
افزون بر اين، پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله از زمان هجرت به مدينه و با فراهم ساختن زمينههاى حكومت و گرفتن بيعت از قبيلههاى مدينه و انعقاد پيمانهاى برادرى ميان مهاجرين و انصار، نخستين حكومت اسلامى را بنا نهاد و خود هدايتش را بر عهده گرفت.
در آن هنگام مساجد، محل تجمع مسلمانان براى حل و فصل امور عبادى، اجتماعى و سياسى شد. بدين ترتيب، رهبرى و هدايت جامعه در مفهوم گستردهاش از همان هنگام در اجتماع مسلمانان شكل گرفت.
در باور شيعه، پس از پيامبر صلى الله عليه و آله، امامان معصوم عليهم السلام افزون بر آن كه زمامدارى سياسى جامعه اسلامى را بر عهده داشتهاند، يكى پس از ديگرى از سوى خداوند رهبرى و هدايت معنوى جامعه را نيز سامان مىدادهاند و اساساً در آيين آسمانى اسلام،