مردم‌ مردم در نظام سياسى اسلام سومين ركن اساسى حكومتند. مردم در حكومت اسلامى بر خلاف حكومت‌هاى استبدادى، از منابع اصلى قدرت سياسى، محسوب مى‌شوند و سهمى مهم در اين ميدان بر عهده دارند. و در مسائل مهم سياسى نظر مى‌دهند و هرگز بى‌تفاوت نمى‌مانند. نقش و سهم مردم را مى‌توان در ابعاد مختلف حكومت به تصوير كشيد كه مهمترين آن‌ها عبارتند از: پذيرش و اطاعت، نظارت بر عملكرد دولت و پشتيبانى و حمايت.
اينك به توضيح هر يك از آن‌ها مى‌پردازيم:
پذيرش و اطاعت‌ هنگامى مردم مى‌توانند در حكومت اسلامى سهمى سازنده بر عهده بگيرند كه حكومت را بپذيرند و در برابر قدرتش سر فرود آورند و از دستورهايش پيروى كنند چه دستورهاى فردى، مانند پرداخت ماليات و ديگر حقوق مالى و چه اجتماعى، مانند تأمين امنيّت اقتصادى و قضايى.
اگر دولت و حاكم اسلامى به رسميّت شناخته نشوند و موردپذيرش قرار نگيرند.
حكومت سامان نمى‌يابد و پايه‌هاى دولت، استوار نمى‌شود و اقتدار لازم، فراهم نمى‌آيد و از عمر طبيعى آن كاسته مى‌شود و به مقتضاى سنّت «استخلاف» و «استبدال» «١» افول مى‌كند و قدرت ديگرى جايگزين مى‌شود:
إِلَّا تَنفِرُوا يُعَذِّبْكُمْ عَذَاباً أَلِيماً وَيَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَيْرَكُمْ وَلَا تَضُرُّوهُ شَيْئاً (توبه/ ٣٩)
اگر بسيج نشويد، [خدا] شما را به عذابى دردناك عذاب مى‌كند، و گروهى ديگر به جاى شما مى‌آورد و به او زيانى نخواهيد رسانيد.
حضرت على عليه السلام در اين باره مى‌فرمايد: