تفسير الأمثل
(١)
٤ ص
(٢)
٥ ص
(٣)
٥ ص
(٤)
٧ ص
(٥)
٩ ص
(٦)
١١ ص
(٧)
١٣ ص
(٨)
١٥ ص
(٩)
١٥ ص
(١٠)
١٦ ص
(١١)
١٨ ص
(١٢)
٢٣ ص
(١٣)
٢٣ ص
(١٤)
٢٨ ص
(١٥)
٢٨ ص
(١٦)
٣٥ ص
(١٧)
٣٧ ص
(١٨)
٣٧ ص
(١٩)
٤٠ ص
(٢٠)
٤٧ ص
(٢١)
٤٧ ص
(٢٢)
٥٠ ص
(٢٣)
٥٥ ص
(٢٤)
٥٥ ص
(٢٥)
٥٨ ص
(٢٦)
٦٠ ص
(٢٧)
٦٢ ص
(٢٨)
٦٢ ص
(٢٩)
٦٣ ص
(٣٠)
٦٣ ص
(٣١)
٦٤ ص
(٣٢)
٦٥ ص
(٣٣)
٦٥ ص
(٣٤)
٦٨ ص
(٣٥)
٧٣ ص
(٣٦)
٧٣ ص
(٣٧)
٧٥ ص
(٣٨)
٧٦ ص
(٣٩)
٨١ ص
(٤٠)
٨١ ص
(٤١)
٨٢ ص
(٤٢)
٨٤ ص
(٤٣)
٨٤ ص
(٤٤)
٩٠ ص
(٤٥)
٩٨ ص
(٤٦)
٩٨ ص
(٤٧)
٩٨ ص
(٤٨)
١٠٤ ص
(٤٩)
١٠٤ ص
(٥٠)
١٠٥ ص
(٥١)
١١٠ ص
(٥٢)
١١٠ ص
(٥٣)
١١٣ ص
(٥٤)
١١٧ ص
(٥٥)
١١٩ ص
(٥٦)
١٢١ ص
(٥٧)
١٢١ ص
(٥٨)
١٢٣ ص
(٥٩)
١٢٥ ص
(٦٠)
١٢٥ ص
(٦١)
١٢٧ ص
(٦٢)
١٢٨ ص
(٦٣)
١٣٠ ص
(٦٤)
١٣٠ ص
(٦٥)
١٣٢ ص
(٦٦)
١٣٢ ص
(٦٧)
١٣٧ ص
(٦٨)
١٣٧ ص
(٦٩)
١٣٩ ص
(٧٠)
١٤١ ص
(٧١)
١٤٦ ص
(٧٢)
١٤٦ ص
(٧٣)
١٤٨ ص
(٧٤)
١٥٠ ص
(٧٥)
١٥٠ ص
(٧٦)
١٥٤ ص
(٧٧)
١٥٤ ص
(٧٨)
١٥٥ ص
(٧٩)
١٦٠ ص
(٨٠)
١٦٠ ص
(٨١)
١٦٢ ص
(٨٢)
١٦٨ ص
(٨٣)
١٦٨ ص
(٨٤)
١٧٢ ص
(٨٥)
١٧٤ ص
(٨٦)
١٧٦ ص
(٨٧)
١٧٧ ص
(٨٨)
١٨٠ ص
(٨٩)
١٨٥ ص
(٩٠)
١٨٧ ص
(٩١)
١٨٨ ص
(٩٢)
١٩١ ص
(٩٣)
١٩١ ص
(٩٤)
١٩٢ ص
(٩٥)
١٩٧ ص
(٩٦)
١٩٧ ص
(٩٧)
٢٠١ ص
(٩٨)
٢٠١ ص
(٩٩)
٢٠٣ ص
(١٠٠)
٢٠٥ ص
(١٠١)
٢٠٧ ص
(١٠٢)
٢٠٧ ص
(١٠٣)
٢١٠ ص
(١٠٤)
٢١٣ ص
(١٠٥)
٢١٣ ص
(١٠٦)
٢١٨ ص
(١٠٧)
٢١٨ ص
(١٠٨)
٢٢٠ ص
(١٠٩)
٢٢١ ص
(١١٠)
٢٢١ ص
(١١١)
٢٢٣ ص
(١١٢)
٢٢٣ ص
(١١٣)
٢٢٩ ص
(١١٤)
٢٣٤ ص
(١١٥)
٢٣٤ ص
(١١٦)
٢٣٧ ص
(١١٧)
٢٤٨ ص
(١١٨)
٢٥٠ ص
(١١٩)
٢٥٠ ص
(١٢٠)
٢٥٤ ص
(١٢١)
٢٥٥ ص
(١٢٢)
٢٥٥ ص
(١٢٣)
٢٥٩ ص
(١٢٤)
٢٦٥ ص
(١٢٥)
٢٦٥ ص
(١٢٦)
٢٦٨ ص
(١٢٧)
٢٦٨ ص
(١٢٨)
٢٧٣ ص
(١٢٩)
٢٧٣ ص
(١٣٠)
٢٧٦ ص
(١٣١)
٢٨٠ ص
(١٣٢)
٢٨٠ ص
(١٣٣)
٢٨٣ ص
(١٣٤)
٢٨٦ ص
(١٣٥)
٢٨٦ ص
(١٣٦)
٢٨٩ ص
(١٣٧)
٢٩٤ ص
(١٣٨)
٢٩٤ ص
(١٣٩)
٢٩٨ ص
(١٤٠)
٣٠٢ ص
(١٤١)
٣٠٢ ص
(١٤٢)
٣٠٦ ص
(١٤٣)
٣٠٦ ص
(١٤٤)
٣١٠ ص
(١٤٥)
٣١٠ ص
(١٤٦)
٣١٦ ص
(١٤٧)
٣١٦ ص
(١٤٨)
٣١٩ ص
(١٤٩)
٣٢٠ ص
(١٥٠)
٣٢٦ ص
(١٥١)
٣٢٦ ص
(١٥٢)
٣٣٠ ص
(١٥٣)
٣٤٨ ص
(١٥٤)
٣٤٨ ص
(١٥٥)
٣٥٤ ص
(١٥٦)
٣٥٤ ص
(١٥٧)
٣٥٨ ص
(١٥٨)
٣٦٢ ص
(١٥٩)
٣٦٩ ص
(١٦٠)
٣٧٠ ص
(١٦١)
٣٧٢ ص
(١٦٢)
٣٧٢ ص
(١٦٣)
٣٧٦ ص
(١٦٤)
٣٧٦ ص
(١٦٥)
٣٨٠ ص
(١٦٦)
٣٨٧ ص
(١٦٧)
٣٨٧ ص
(١٦٨)
٣٨٨ ص
(١٦٩)
٣٩٠ ص
(١٧٠)
٣٩٤ ص
(١٧١)
٣٩٥ ص
(١٧٢)
٣٩٧ ص
(١٧٣)
٣٩٩ ص
(١٧٤)
٣٩٩ ص
(١٧٥)
٤٠١ ص
(١٧٦)
٤٠١ ص
(١٧٧)
٤٠٣ ص
(١٧٨)
٤٠٨ ص
(١٧٩)
٤٠٨ ص
(١٨٠)
٤١١ ص
(١٨١)
٤١٥ ص
(١٨٢)
٤١٥ ص
(١٨٣)
٤١٦ ص
(١٨٤)
٤١٧ ص
(١٨٥)
٤٢٢ ص
(١٨٦)
٤٢٢ ص
(١٨٧)
٤٢٥ ص
(١٨٨)
٤٢٧ ص
(١٨٩)
٤٢٧ ص
(١٩٠)
٤٣٠ ص
(١٩١)
٤٣٥ ص
(١٩٢)
٤٣٥ ص
(١٩٣)
٤٣٩ ص
(١٩٤)
٤٤٤ ص
(١٩٥)
٤٤٤ ص
(١٩٦)
٤٤٦ ص
(١٩٧)
٤٥٠ ص
(١٩٨)
٤٥٠ ص
(١٩٩)
٤٥٥ ص
(٢٠٠)
٤٥٥ ص
(٢٠١)
٤٥٨ ص
(٢٠٢)
٤٦٠ ص
(٢٠٣)
٤٦٠ ص
(٢٠٤)
٤٦٥ ص
(٢٠٥)
٤٦٥ ص
(٢٠٦)
٤٦٧ ص
(٢٠٧)
٤٦٩ ص
(٢٠٨)
٤٦٩ ص
(٢٠٩)
٤٧٢ ص
(٢١٠)
٤٧٢ ص
(٢١١)
٤٧٦ ص
(٢١٢)
٤٧٧ ص
(٢١٣)
٤٧٧ ص
(٢١٤)
٤٨٢ ص
(٢١٥)
٤٨٢ ص
(٢١٦)
٤٨٢ ص
(٢١٧)
٤٨٤ ص
(٢١٨)
٤٨٤ ص
(٢١٩)
٤٨٥ ص
(٢٢٠)
٤٨٨ ص
(٢٢١)
٤٨٨ ص
(٢٢٢)
٤٩٢ ص
(٢٢٣)
٤٩٢ ص
(٢٢٤)
٤٩٧ ص
(٢٢٥)
٤٩٧ ص
(٢٢٦)
٥٠١ ص
(٢٢٧)
٥٠١ ص
(٢٢٨)
٥٠٧ ص
(٢٢٩)
٥٠٧ ص
(٢٣٠)
٥٠٩ ص
(٢٣١)
٥١١ ص
(٢٣٢)
٥١١ ص
(٢٣٣)
٥١٤ ص
(٢٣٤)
٥١٩ ص
(٢٣٥)
٥٢١ ص
(٢٣٦)
٥٢٢ ص
(٢٣٧)
٥٢٣ ص
(٢٣٨)
٥٢٣ ص
(٢٣٩)
٥٢٤ ص
(٢٤٠)
٥٣٠ ص
(٢٤١)
٥٣٠ ص
(٢٤٢)
٥٣٦ ص
(٢٤٣)
٥٣٩ ص
(٢٤٤)
٥٣٩ ص
(٢٤٥)
٥٤٢ ص
(٢٤٦)
٥٤٥ ص
(٢٤٧)
٥٤٥ ص
(٢٤٨)
٥٤٩ ص
(٢٤٩)
٥٥٤ ص
(٢٥٠)
٥٥٤ ص
 
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص

تفسير الأمثل - مكارم الشيرازي، الشيخ ناصر - الصفحة ٤٣٨

وكذلك جعلني مطيعاً ووفياً لأُمي (وبرّاً بوالدتي[١] ولم يجعلني جباراً شقياً).

كلمة «جبار» تطلق على الشخص الذي يعتقد بأنّ له كل الحق على الناس ولا يعتقد بأنّ لأحد عليه حقاً.

وكذلك يطلقونها على الذي يضرب الناس ويقتلهم إِذا غضب، ولا يتبع ما يأمر به العقل، أو أنّه يريد أن يسد نقصه ويغطيه بادعاء العظمة والتكبر، وهذه كلها صفات بارزة للطواغيت المستكبرين في كل زمان[٢] .

و«الشقي» تقال للشخص الذي يهيء أسباب البلاء والعقاب لنفسه، وبعضهم فسر ذلك بالذي لا يقبل النصيحة، ومن المعلوم أن هذين المعنيين لا ينفصلان عن بضعهما.

ونقرأ في رواية، أن عيسى(عليه السلام) يقول «قلبي رقيق وأنا صغير في نفسي»[٣] وهو إِشارة إِلى أن هذين الوصفين يقعان في مقابل الجبار والشقي.

وفي النهاية يقول هذا المولود ـ أي المسيح ـ (والسلام عليّ يوم ولدت ويوم أموت ويوم أبعث حياً) وكما قلنا في شرح الآيات المتعلقة بيحيى(عليه السلام)، فإِنّ هذه الأيّام الثلاثة في حياة الإِنسان أيّام مصيرية خطرة، لا تتيسر السلامة فيها إِلاّ بلطف الله، ولذلك جاءت هذه الآية في حق يحيى(عليه السلام) كما وردت في شأن المسيح(عليه السلام)، مع الإِختلاف بأنّ الله هو الذي قالها في المورد الأوّل، أمّا في المورد الثّاني فإِنّ المسيح قد طلب ذلك.

* * *
[١] ـ البَر ـ بالفتح ـ بمعنى الشخص المحسن، في حين أن البِر ـ بالكسر ـ بمعنى صفة الإِنسان، وينبغي الإِلتفات إِلى أن هذه الكلمة في الآية عطف على (مباركاً) لا على الصلاة والزكاة، والمعنى في الواقع: جعلني برا بوالدتي.
[٢] ـ لزيادة التوضيح حول (جبار)، وجواب هذا السؤال، وهو أنّه كيف تكون إِحدى صفات الله سبحانه أنّه جبار؟ يراجع ذيل الآية (٥٩) من سورة هود من هذا التّفسير.
[٣] ـ تفسير الفخر الرازي، آخر الآية.