انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٨٨ - اهميت حواس و عقل

در واقع چيزى را كه اين‌ها مى‌گويند خنده دار است. مگر ممكن است يك نفر بگويد: ٤= ٢* ٢ مى‌شود. فرد ديگر بگويد، نه ٣= ٢* ٢ مى‌شود. فرد سوّمى بگويد نه ٥= ٢* ٢ مى‌شود. بعد ما بگوييم كه از باب پلوراليزم، هرسه نظريه درست است. چه حرف‌هاى مضحك مى‌زنند! پلوراليزم، نه در مسائل رياضى ممكن است كه بگوييم ٥= ٢* ٢ مى‌شود و نه در حقايق فلسفى ممكن است. اگر بگوييم وجود هم اصيل است و هم اعتبارى، تناقض هم ممكن است و هم محال، مسلماً خنده دار مى‌شود؛ زيرا در واقعيت‌هاى خارجى پلوراليزم، قابل قبول نيست. در دين نيز چنين است و پلوراليزم، در دين باطل است. ممكن است پلوراليزم، در مسائل سياسى درست باشد؛ مثل اين‌كه بگوييم نظام دولت رياستى باشد يا پارلمانى؟ در كابينه ده وزير نياز است يا بيست وزير؟ براى هركدام دليل اقامه مى‌شود و ممكن است بگوييم كه از باب پلوراليزم، همه اين‌ها درست است؛ اما در واقعيت‌هاى خارجى اين نظريه باطل است.

حالا ممكن است پلوراليزم، در بعضى موارد مثل غذا خوردن نيز درست باشد؛ مثلًا ممكن است يك غذا را من دوست داشته باشم، ولى شخص ديگر آن را دوست نداشته باشد؛ ولى در هر مورد نمى‌شود پلوراليزم را قبول كرد. به هر صورت غرض از بيان اين موضوع مى‌خواستم كه به جوانان متديّن و روشن ضمير كشور بگويم كه هر چيزى كه از خارج بر شما تحميل گرديد نبايد بدون تحقيق و تأمّل آن را قبول كنيد. ما مسلمان هستيم و قرآن به ما سفارش مى‌كند كه در هر مورد تفكّر وتدبّر داشته باشيد. «أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ»[١] بايد انسان در هر موضوع تدبّر، تفكّر و تعقّل داشته باشد. انسان نبايد مثل ميمون باشد كه هر خرافاتى را كه بر او تحميل‌

[١] - نساء/ آيه ٨٢