انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٨٨ - تبليغ همه گانى

كمال خود مى‌رسند؛ زيرا اين سوره مباركه، هم وظايف فردى انسان‌ها را بيان مى‌كند و هم وظايف اجتماعى آن‌ها را. «وَ تَواصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ» هم به جهان بينى مردم كمك كنيد و هم به ايدئولوژى آنان. آيات مباركه، مطالب را بسيار دقيق بيان مى‌كند. از نظر روان‌شناسى نيز اين جملات بسيار داراى أهميت است؛ وقتى انسان‌ها يكديگر را تبليغ كنند، حتما تأثير بيشتر خواهد داشت. به عنوان مثال، اگر شما يك‌نفر را به‌تنهايى تبليغ كنيد، ممكن است تأثيرى چندانى نداشته باشد؛ ولى اگر فرد دوّمى و سوّمى و يا افراد بيشتر اورا تبليغ كنند، قطعاً به او تأثير مى‌كند؛ زيرا او به اشتباه خود پى‌مى‌برد. اگر ما تبليغ همه‌گانى داشته باشيم و يكديگر را هم در جهان بينى و هم در ايدئولوژى كمك نماييم، دنياى ما گلستان خواهد شد و اكثريت مردم نيز به همين دليل اصلاح مى‌شوند.

جامعه انسانى مثل آب مى‌ماند، اگر آب در يك جايى مانند حوض و يا گودى زمين جمع شود و در آن‌جا مدتى بماند، گنديده و بدبو مى‌شود. در آن‌صورت قابل استفاده نخواهد بود؛ براى اين‌كه در آب كثيف و گنديده كسى نمى‌خواهد داخل شود و يا بدن خود را بشويد. جامعه نيز چنين است؛ بعضى اوقات جامعه بشرى نيز مانند آب حوض كثيف و آلوده مى‌شود. وقتى جامعه كثيف و آلوده گرديد، عده‌اى از مردم، خدا را متّهم مى‌كنند؛ مى‌گويند: خدايا چرا جامعه ما چنين آلوده گرديد؟ خدايا تو كه مى‌توانستى جامعه ما را حفظ كنى، چرا حفظ نكردى؟ نعوذ بالله خدا را به بى‌توجهى متهم مى‌كنند. درحالى‌كه تمام كارها به‌دست خود مردم است، هر انسان در دنيا صاحب اراده است و اختيار به دست خودش است؛ هر فرد جامعه در تربيت اجتماعى نقش مستقيم دارد. وقتى خود انسان نسبت به جامعه بى‌توجه باشد جامعه آلوده مى‌شود. به هر صورت، در امورات اجتماعى، خود انسان نقش مستقيم دارد.