انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٣٧ - وسعت فقه اسلامى

نهصد صفحه است. مسائل مهم طبى، مانند مرگ، حيات، پيوند اعضا، وصيت و امثالهم در آن گنجانيده شده و نظريات دينى نيز در آن ذكر شده است‌

موضوع مرگ در واقع بسيار مهم است؛ ولى به‌صورت ظاهر اگر از كسى پرسيده شود كه مرگ چيست؟ مى‌خندد شايد بگويدكه شما در كجا بزرگ شده‌ايد كه مرگ را نمى‌دانيد؟ جواب عاميانه مى‌دهد؛ ولى به اين فكر نمى‌كند كه در واقع مرگ از موضوعات مهمّى است كه تا كنون اسرار آن به‌خوبى براى دانشمندان روشن نگرديده است. ممكن است روزى برسد كه متخصّصين علوم طب، تا حدودى اين موضوع را روشن سازند و مرگ انسان را به دقيقه و ثانيه تعيين كنند، به گونه‌ى كه درست در وقت تعيين شده شخص بى‌ميرد و در اين‌صورت ميّت با خيال راحت مى‌تواند وصيت كند كه فلان اعضاى بدن او را بعد از مرگش به فلان مريض پيوند دهد. (البته تمام اين كتاب نهصد صفحه‌ى كه نوشته شده است مرگ را از نظر طبّى و شرعى تعريف كرده‌است. من تمام اين نهصد صفحه را مطالعه كردم؛ اما نتوانست قناعت مرا جلب كند. به همين علت، من نيز در اين مورد، كتابى را نوشتم و جواب‌هاى فقهى را در آن بيان كرده‌ام.

ناگفته نماند كه فقه اسلامى غيراز كتاب و سنت است؛ براى اين‌كه فقه اسلامى نتيجه‌ى تلاش و زحمات مجتهدين است. علماى بزرگوار اسلامى، با توجه به تمام اختلافات مذاهب اسلامى كه در ادلّه و استنباط خودشان دارند، در مسائل فقهى زحمات زيادى را متحمل شدند و هركدام آن‌ها استنباط خود را به‌صورت فقه در آورده‌اند.

لازم به ذكر است كه همين تعدّد مذاهب در واقع باعث پيشرفت و ترقى فقه اسلامى شده‌است؛ زيرا علماى بزرگوار با تلاش بى‌وقفه‌ى خويش عظمت فقه اسلامى را به نمايش گذاشتند. چه خوب است كه انسان از نظريات و استنباط فقهى‌