انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٣٦ - وسعت فقه اسلامى

پيدا كند. وقتى در مسائل فقهى متخصّص گرديد حق رأى را هم دارد، آن موقع مى‌تواند به سؤالات فقهى مردم پاسخ بگويد.

قرآن مجيد مى‌فرمايد: «فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ»[١] اگر نمى‌دانيد از متخصّصين دينى بپرسيد.

مسائل فقهى خيلى مهم است. به همين علت تاكنون علماى دينى صدها كتاب راجع به فقه نوشته‌اند؛ ولى در مرور زمان صدها مسائل فقهى ديگر واقع شده‌و مى‌شود كه در كتاب‌هاى فقهى امروز جواب آن‌ها وجود نداشته باشد. جواب بسيارى از مسائل فقهى بايد هم‌زمان با وقوع آن گفته شود؛ كسى كه فقيه نباشد نمى‌تواند به آن جواب بگويد؛ زيرا جواب آن‌ها بايد توسط مجتهدين جامع الشرايط از قرآن و سنت استنباط شود؛ به‌عنوان مثال در كتاب‌هاى مهم فقهى كه ما آن‌ها را به‌عنوان مصدر و مرجع مى‌پذيريم، شايد بيشتر از بيست مسأله راجع به طب وجود نداشته باشد؛ در حالى‌كه اكنون مسائل شرعى در مورد علوم طب، آن‌چنان وسعت پيدا نموده است كه اگر همه آن‌ها در فقه گنجانده شود شايد در حدود ده جلد كتاب شود.

من يك موقع در مورد مسائل جديد علوم طب، مقدارى تحقيق كردم و آن‌ها را نوشتم كه چهار جزء كتاب گرديد كه بعداً در دو جلد به‌چاپ رسيد. در آن كتاب نظريات دانشمندان طب را در مورد مرگ و حيات، پيوند اعضاى بدن ميّت پس از مرگ او به بدن كسى ديگر؛ هم‌چنين مسائل ديگرى مربوط به طب وجود دارد كه جواب شرعى آن‌ها را بيان نموده‌ام. در همين مورد خوب است كه خدمت محصّلين دينى و دانشگاهى عرض كنم كه اكنون اين كتاب نزد من موجود است و آن داراى‌

[١] - نحل/ آيه ٤٣