انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢١٧ - ديدن اعمال
ساير حيوانات از موجودات عاقل حساب نمىشوند؛ اماّ حواس بعضى از آنها با همان شرايط فيزيكى كه دارند با انسان متفاوت است، در قيامت شرايط فيزيكى انسان صد درصد عوض مىشود و چشم انسان نيز به مراتب بيناتر مىشود و اعمال خود را مشاهده مىكند.
احتمال سوم: يك عده از فلاسفه و عرفا به تجسم عمل قايلاند. آنها مىگويند: عمل عَرض است و ديده نمىشود؛ ولى همين عمل انسانها تجسم پيدا مىكند، وقتى عمل تجسم پيدا كرد، انسان مىتواند آن را ببيند. يعنى در دنيا هر عملى را كه انسان انجام مىدهد چه اعمال زشت و چه اعمال شايسته، همه مجسم مىشوند و انسان مىتواند آنها را ببيند. بهعنوان مثال، اعمال زشت انسان مانند زنا، لواط، دزدى، غيبت، ظلم، فساد و ... هركدام به شكل مار و عقرب و چيزهاى وحشتناك تجسم مىيابد؛ البته نه مثل مار و عقرب دنيا؛ بلكه فرق مىكند و اين جسمهاى مثالى كه از اعمال انسان به وجود مى آيند همه به آتش تبديل مىشوند و هر لحظه انسان را عذاب مىكنند. انسان گنهكار از ديدن آنها سخت ناراحت مىشود؛ اماّ اعمال خوب انسان به اشكالها خوب تجسّم پيدا مىكنند كه انسان از ديدن آنها لذت برد ه و خوشحال مىشود. گرچند اين بحث درفلسفه مطرح گرديده و بهنام تجسّم عمل ياد مىشود؛ ولى در بعضى از آيات مباركه قرآن و احاديث شريف نيز به آن استدلال شده است كه اعمال تجسم پيدا مىكنند.[١]» يَوْمَ
[١] آيت الله محسنى، محمدآصف؛ ١-( مباحث علمى دينى) چاپ دوم، ص ٢٧١، مطلب ٣٥، دلو ١٣٨٧- كابل. ٢-( المعاد في ضوء الدين و العقل و العلم) الطبع الاول، ص ٢١٧، عود الي تجسم الأعمال. ٣-( صراط الحق) ج ٢ ص ٢٠٧ ناشر، ذوالقربي، ١٤٢٨ ه. ش.