انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢١٦ - ديدن اعمال

احتمال دوم: ممكن است كه مراد آيه مباركه، خود عمل باشد نه جزاى آن، همان‌گونه كه قرآن مجيد در بعضى از آيات مى‌فرمايد: كه شما در قيامت عمل خود را مى‌بيند.

البته در شرايط فيزيكى كره زمين، انسان نمى‌تواند عمل خود را ببيند چون شرايط در اين‌جا عادى است؛ ولى در قيامت شرايط عوض مى‌شود و همان‌گونه كه قرآن مجيد نيز در اين مورد به پيغمبر صلى الله عليه وآله وسلم خطاب مى‌كند «لَقَدْ كُنْتَ فِي غَفْلَةٍ مِنْ هذا فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ»[١] شما در دنيا غافل بوديد؛ ولى ما اكنون پرده غفلت را از روى چشم شما بر داشتيم و چشم شما تيز بين شده است. (يعنى شما مى‌توانيد در قيامت با چشم خود عمل تان را ببينيد) در دنيا از نظر فيزيكى، پيغمبراكرم صلى الله عليه وآله وسلم با ساير انسان‌ها فرق ندارد و آن حضرت نيز نمى‌تواند عمل را ببيند؛ اماّ در ميدان قيامت شرايط فيزيكى انسان‌ها با شرايط فيزيكى دنيا فرق مى‌كند. در قيامت چشم‌ها تيز بين مى‌شوند و قوه باصره انسان قوى مى‌شود و بر خلاف دنياى مادى. همه چيز را با چشم خود مشاهده مى‌كند.

البته در دنيا نيز حواس پنج‌گانه مخلوقات يكسان نيست؛ بلكه باهم فرق دارند، مثلًا بعضى حيوانات مثل فيل، سگ و بعضى حيوانات ديگر، ديد چشم‌شان خيلى تيز تر از چشم انسان است و گوش آن‌ها شينواتر از گوش انسان است. اكنون همه‌ى ما به آن علم پيدا كرده‌ايم؛ زيرا درتلويزيون‌ها مشاهده مى‌كنيم كه قوه شامه بعضى از حيوانات به مراتب از قوه شامه انسان قوى تر است و تنها امتيازى كه انسان نسبت به ساير حيوانات دارد اين است كه انسان يك موجود عاقل است و

[١] - ق/ آيه ٢٢