انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١١٤ - عروج ملائكه و روح

كه روز حساب پنجاه هزار سال طول بكشد؛ حتى اگر فرض كنيم كه از حيوانات نيز حساب بگيرد و آن‌ها را نيز مثل انسان‌ها محاكمه نمايد.

به‌نظرمن آيه مباركه، از متشابهات است و انسان نمى‌تواند به‌طور قطعى معنى آن را بداند و بايد علم آن را به خدا ارجاع كنيم؛ براى اين‌كه عروج ملائكه هيچ ربطى به روز قيامت ندارد. در قيامت ملائكه به‌اذن پروردگار خودشان كنترل ميدان قيامت را بر عهده دارند، نه اين‌كه عروج الى‌الله را در آن روز انجام دهند. عروج ملائكه به‌سوى خدا، با روز قيامت موضوعيت ندارد. اگر آيه مباركه مى‌فرمود كه ملائكه كنترل و تدابير ميدان قيامت و حساب مردم را برعهده دارند، اشكال برطرف مى‌شد. اما عروج الى‌الله، براى ملائكه در روز قيامت نا مربوط است. لذا از نظرمن اين آيه مباركه، از متشابهات است و حقيقت آن را جز خداى حكيم كسى نمى‌داند. قرآن مجيد نيز در اين مورد مى‌فرمايد: آيات قرآن بر دو قسم است؛ بعض آيات محكم است بيّنات دارد و به آن‌ها عمل كنيد؛ اما بعضى از آيات متشابه است. آيات متشابه را ممكن است انسان نفهمد. تا وقتى‌كه انسان به معنى آيه، يقين حاصل نكند بايد به تفسير و معنى آن نپردازد و تأويل بردن آيه نيز نا درست است. تمسّك به استحسان و تفسير به رأى هم جايز نيست.

«فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ»

در آيه مباركه مى‌فرمايد روزى‌كه طول آن پنجاه هزار سال است؛ امّا در آيه ديگر مى‌فرمايد: «فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ أَلْفَ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ‌»[١] در روزى‌كه به اندازه هزار سال شما طول دارد. قرآن مجيد در يك آيه، از روزى ياد آورى مى‌كند كه طول آن هزار سال است و در آيه ديگر، از روزى سخن مى‌گويد كه درازى آن‌

[١] - سجده/ آيه ٥