در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٨٩ - فهم قرآن

تَتَّقُونَ‌.[١] يا مورد رحمت الهى قرار گيرند لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ‌.[٢]

با اين وجود بسيارى از معانى آن بر اهل تحقيق پوشيده است تا چه رسد به مردم عادى. حضرت على (ع) مى‌فرمايد:

«وان القرآن ظاهره انيق وباطنُه عميق ... لا تَفني عَجائبهُ ولا تَنقضي غرائبهُ‌»[٣]؛ همانا قرآن ظاهرى زيبا و باطنى عميق دارد ... مطالب شگفت‌آور و اسرار نهفته آن پايان نمى‌يابد.

همانطوركه گفته شد كليت قرآن قابل فهم براى مردم است، با اين تفاوت كه هر كسى با توجه به درك و معرفت و سعه وجودى خود از آن بهرهبردارى مى‌كند. حضرت امام على (ع) راجع به كتاب خداوند و نوع درك مردم مى‌فرمايد:

«كتابُ الله عَزوجَل عَلي اربَعةِ اشياءِ: علي العبارة والاشارةِ واللَطائف وَالحَقايقِ؛ فالعبارة للعوامِ، والاشارةُ لِلخَواصِ، واللطائِفُ لِلاولياءِ والحقايقُ للانبياءِ».[٤]

بنابراين فهم افراد مختلف نسبت به درك آيات بسيار متفاوت است و كنه و حقيقت قرآن براى نبى و اهل بيت (ع) امكان دارد، هر چند عوام هم به‌اندازه درك خود از آن استفاده مى‌كنند، پس براى درك حقيقت قرآن‌

[١]. سوره اعراف، آيه ١٧١.

[٢]. همان، آيه ٢٠٤.

[٣]. نهج البلاغه، خطبه ١٨.

[٤]. ابن جمهور، عوالى اللئالى، ج ٤، ص ١٠٥؛ مجلسى، بحارالانوار، ج ٧٥، ص ٢٧٨.