در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٦٢ - چگونگى نزول قرآن
سخن دوم را توجيه كردهاند كه منظور از نزول آيات، نزول بر پيغمبر نيست بلكه نزول بر بيت المعمور است؛ روايات نسبتاً زيادى هم از طرق مختلف (شيعه و سنى) بر اين معنى دلالت دارند.[١]
و برخى گفتهاند: چون بيشترين آيات قرآن در ماه رمضان و شب قدر نازل شده، به اين مناسبت گفته شده است قرآن يكباره در شب قدر نازل شده است و اين از باب تغليب است.[٢]
و بعضى گفتهاند: هر مقدار از قرآن در طول سال نازل مىشده در ماه رمضان آن سال، آن مقدار مجدداً بر پيغمبر نازل مىشده است. به تعبير ديگر در ماه رمضان مجدداً يادآورى مىشده است و به اين جهت زمان نزول آن شب قدر يا ماه رمضان تعيين شده است؛ يعنى شب قدر، زمان نزول دوم است، نه اول.
و بعضى ديگر گفتهاند: چون آغاز نزول قرآن ماه رمضان و ليلة القدر بوده به اين مناسبت گفته شده قرآن در آن هنگام نازل شده است، منظور نزول تمام قرآن نيست، بلكه آغاز شروع نزول قرآن است؛ در ميان مفسرين، صاحب المنار هم مانند برخى ديگر، اين قول را انتخاب كرده است، بلكه اين قول بيشتر از اقوال ديگر قائل پيدا كرده و آن را پسنديدهاند.[٣]
[١]. صدوق، الاعتقادات، باب ٣١.
[٢]. سيد قطب، فى ظلال القرآن، ج ٢، ص ٧٩.
[٣]. رك: زمخشرى، الكشاف، ج ١، ص ٢٢٧؛ بيضاوى، انوار التنزيل، ج ١، ص ٢١٧؛ رشيدرضا، تفسير المنار، ج ٢، ص ١٥٨؛ ابن شهر آشوب، متشابهات القرآن، ج ١، ص ٦٣ و المناقب، ج ١، ص ١٥٠.