در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٦١ - چگونگى نزول قرآن
تاريخى، قرآن نيز به روشنى اين واقعيت را اينگونه بازگو مىفرمايد: «و قرآن را به تفاريق نازل كرديم تا آن را با تأنى بر مردم بخوانى و و آن را به تدريج نازل كرديم».[١]
اين شيوه نزول مورد خردهگيرى دشمنان واقع شد و آنان مىگفتند: اگر قرآن وحى و از جانب خدا است، چرا يكباره نازل نمىشود و نزول آن تدريجى مىباشد؟[٢]
و از طرفى هم قرآن صراحت دارد كه اين كتاب آسمانى در ماه رمضان، در يك شب مبارك «شب قدر» نازل گشته است.[٣] در اين كه ظهور اوليه اين آيات دلالت دارد كه قرآن يك باره و جملگى در آن ماه و آن شب نازل شده است، ترديدى نيست.
در كيفيت سازش ميان اين دو سخن، ميان مفسرين و دانشمندان علوم قرآنى اختلاف نظر است؛ زيرا به هر حال يكى از اين دو، بايد تفسير و توجيه شود، حال بايد ديد بهترين تفسير و توجيه كدام است؟
برخى گفتهاند كه قرآن در شب قدر، يك باره به بيت المعمور يا بيت العزة كه در آسمان اول است نازل شده، نه بر پيغمبر؛ و سپس در طول مدت رسالت متفرقاً بر پيغمبر نازل گشته است. در حقيقت اينان
[١]. وَ قرآنَاً فَرَقْناهُ لِتَقْرَأَهُ عَلى النّاسِ عَلى مُكث وَ نَزَّلْناهُ تَنزيلا،( سوره اسراء، آيه ١٠٦).
[٢]. و قالَ الذينَ كفروا لَولا نُزِّلَ عليه القرآنَ جُملَةً واحدةً ...،( سوره فرقان، آيه ٣٢).
[٣]. شهرُ رَمضانَ الذى أُنزِلَ فيه القرآنُ،( سوره بقره، آيه ١٨٥)؛ إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِى لَيلَةٍ مُّبَارَكَةٍ،( سوره دخان، آيه ٣)؛ إنّا أنزلناهُ فى ليلةِ القدرِ،( سوره قدر، آيه ١).