در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٢٧٥ - ٢ آفرينش انسان

ب- نخستين فرد يا افراد كه نسل شما به آن مى‌رسد از خاك آفريده شده است؛ چه آن نخستين زنده آدم باشد- طبق نظريه فيكسيسم- يا يك موجود زنده پست و ساده- طبق نظريه تكامل- باز اين سخن نسبت به هر دو نظريه صحيح و درست است. مگر اين كه قول سومى را كه به بعضى از پيشينيان نسبت داده شده و قائل به عدم انتهاى نسل بشر بوده‌اند، بپذيريم و بگوييم افراد انسان نامتناهى هستند و هراندازه به گذشته برگرديم، به نخستين انسان نخواهيم رسيد، بلكه همواره چنين بوده كه انسانى از انسان ديگر به وجود آمده است و هيچ گاه موجودى‌

كه نخستين موجود زنده باشد و از ماده بى‌جان آفريده شده باشد، در كار نبوده است. اين نظريه را در حال حاضر در جهان هيچ كس به عنوان يك نظريه علمى نمى‌پذيرد و بدان معتقد نيست.

پس اين سخن قرآن نه مخالف علم است و نه مخالف فلسفه؛ و دليل تجربى و غيرتجربى بر خلاف آن نداريم.

اما مسايل عقلى و فلسفى ديگرى كه از آيات استفاده مى‌شوند، مانند: مسأله خير و شر يا برتر بودن انسان به جهت دارا بودن روح انسانى و غير اين‌ها كه گذشت؛ آنها اصولا در دايره علوم تجربى نيستند تا با علم تعارض داشته باشند، زيرا تجربه حسى را به مسائل عقلى راهى نيست. مگر اينكه گفته شود: هر چيزى كه قابل اثبات و نفى تجربى نباشد، آن‌