در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ١١٧ - محكم و متشابه

واقعيت يك شى و تفسير يعنى معناى چيزى كه آدم نمى‌فهمد و بهواسطه قرينه لفظى يا نقلى به آن معنا پى مى‌برد.

محكم و متشابه‌

ازجمله مباحثى كه در علوم قرآن مطرح و به آن پرداخته مى‌شود بحث محكم و متشابه است. قرآن كريم آيات خود را به محكم و متشابه تقسيم مى‌كند و مى‌فرمايد: هُوَ الَّذِيَ أَنزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُّحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ‌.[١]

حال مراد از محكم و متشابه چيست؟ و آيا متشابهات قابل فهم هستند يا خير؟

علامه طباطبايى معتقد است:

«مراد از (محكمات) آياتى است كه تشابه و ترديدى در آن وجود ندارد».[٢]

زمخشرى هم در تفسير محكمات بيان كرده است:

«محكمات به آن دسته از آياتى اطلاق مى‌شود كه تشابه و احتمال درآنها راه ندارد[٣] و متشابه به آيه‌اى مى‌گويند كه احتمالات متعددى در باره آن داده مى‌شود.[٤] و علامه طباطبايى (ره) معتقد است كه متشابه، آيه‌اى است كه ميان معانى متعدد، مردد است.[٥]

[١]. سوره آل عمران، آيه ٧.

[٢]. طباطبايى، الميزان، ج ٣، ص ٢٠.

[٣]. زمخشرى، الكشاف، ج ١، ص ٢٣٧.

[٤]. همان، ص ٢٣٨.

[٥]. طباطبايى، الميزان، ج ٣، ص ٢١.