در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ١٠٦ - مشكلات تفسير به ترتيب نزول

و مكى يا مدنى بودن آنها سودمند مى‌باشد. چنان كه مضامين سوره‌هاى «انسان» و «عاديات» و «مطففين» به مدنى بودن آنها گواهى مى‌دهد؛ اگرچه برخى از اين روايات، آنها را جزء سوره‌هاى مكى قرار مى‌دهد».[١]

آنچه مشكلات را افزون مى‌كند، اين كه ترتيب سور مكى و مدنى چگونه بوده؟ كدام سوره در سال اول بعثت نازل شده و كدام سوره در سال دوم؟ كدام سوره در سال اول هجرت و كدام سوره در سال بعد؟ از همه مشكل‌تر تفكيك آيات يك سوره است كه تا كدام آيه در اول سال و تا كدام آيه در ماه بعد و ....

٢. عدم اعتماد به شأن نزول‌ها

چنانكه اشاره شد يكى از راه‌هاى شناخت ترتيب نزول، شأن نزول‌هايى است كه براى آيات و سور قرآن نقل شده است، ولى با مراجعه به اكثر اين روايات، ضعيف و جعلى بودن آنها روشن مى‌شود؛ لذا روايات صحيح در اين باب بسيار نادر است.[٢]

٣. مأنوس نبودن اين ترتيب‌

قرآن موجود در ميان مسلمين به گونه‌اى ديگر تنظيم يافته و

[١]. طباطبايى، قرآن در اسلام، ص ١٨٨؛ طباطبايى، الميزان، ج ١٣، ص ٢٣٥.

[٢]. ر. ك: زركشى، البرهان: ج ٢، ص ١٥٦؛ سيوطى، الاتقان، ج ٤، ص ١٨٠، ٢٠٩، ٢١٤، ٢٥٧؛ معرفت، التمهيد، ج ١، ص ٢٤٥.