رهبران بزرگ - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٩ - ١- وجدان ضمانت اجرايى كافى ندارد

اجرايى وجدان قابل مقايسه با قدرت اجرايى ايمان و عقايد مذهبى نيست.

٢- امكان گمراه شدن وجدان‌

همانطور كه در ضمن مقدمات اين بحث اشاره شد، وجدان ممكن است بر اثر اشتباهات فكرى گمارده شود، زيرا به يك مبدأ تضمين شده متكى نيست و به همين دليل با اختلاف محيطها و عادات و رسوم تغييرپذير است.

در حالى كه ايمان به خدا و تعاليم پيامبران- كه مصونيت آنها از اشتباه و گمراهى از ناحيه خداوند تضمين شده- هيچيك از اين عيوب را ندارد. آنها نه تنها تحت تأثير محيطهاى آلوده واقع نمى‌شوند بلكه باعث سازندگى محيطها- به شهادت تاريخ- مى‌شدند.

٣- امكان فريب خوردن وجدان‌

همانطور كه بيان شد فرار از چنگال وجدان كار مشكلى نيست.

بسيارند آنهايى كه وجدان خود را فريب مى‌دهند و به روى آن سرپوش مى‌گذارند، اما هيچ آدم با ايمانى حتى خيال اين را هم نمى‌كند كه خدا را مى‌توان با سفسطه‌ها و استدلالات غلط و ساختگى فريب داد و از مجازاتش فرار كرد. خلاصه اينكه به غير از راه حقيقت، درستكارى صداقت نمى‌توان به او نزديك شد و از چنگال مجازاتش رهايى يافت. هر كسى تصور كند كه مى‌تواند خدا را فريب دهد در حقيقت خودش را فريب داده است. وجدان از اين نظر نيز با عقايد مذهبى قابل مقايسه نيست.

٤- نظارت وجدان جنبه عمومى ندارد

در بالا اشاره شد كه بايد در بحثهاى اجتماعى همه با اكثريت اجتماع را در نظر گرفت و موضوعاتى را كه براى افراد معدودى مفيد