رهبران بزرگ

مقدّمه

در جست و جوى گمشدهها

1- پاى عقل

2- وجدان بجاى مذهب

3- راه شناسائى مردان خدا

4- رابطه مرموز با جهان ماوراء طبيعت

5- وظائف سنگين و شرائط سنگينتر

بخش اول لزوم بعثت انبياء

مخالفان سرسخت

1- لزوم بعثت انبيا از نظر تعليم

2- لزوم بعثت انبيا از نظر تربيت و اخلاق

آيا اخلاق نتيجه علم است؟

تشكيل شخصيّت انسان از دو نيمه علم و غرايز

راه صحيح تربيت

مربى كامل كيست؟

3- لزوم بعثت انبيا از نظر قانون و اجتماع

1- سرچشمه تمايل انسان به زندگى اجتماعى

2- زير بناى اجتماع و علل احتياج به قانون

3- يك اجتماع كامل

الف) تقسيم كار

ب) سازمان و تشكيلات

نكتهاى مهم

ج) قوانين و مقررات

4- بهترين قانونگزار كيست؟

شرايط يك قانونگزار كامل

يك ايراد ساده

4- راه ديگر اثبات لزوم بعثت پيامبران

سخن گفتن جهان آفرينش با انسان

بخش دوم قلمرو حكومت وجدان

الف) مادىها

قلمرو حكومت وجدان

ايراد روشنفكران

1- وجدان چيست؟

3- وجدان بستگى به تشخيص دارد

4- رابطه وجدان با آداب و رسوم

5- رابطه وجدان با تكرار عمل

6- آيا مىتوان وجدان را فريب داد؟

7- مبارزه وجدان با غرايز

2- اختلاف درجات وجدان

وجدان به جاى مذهب!

مقايسه نظارت وجدان و مذهب با يكديگر

1- وجدان ضمانت اجرايى كافى ندارد

5- تكرار گناه و كم شدن تأثير وجدان

2- امكان گمراه شدن وجدان

3- امكان فريب خوردن وجدان

دو ايراد قابل توجه

4- نظارت وجدان جنبه عمومى ندارد

1- اغراق و مبالغه

2- شرايط استثنايى

3- تأثير تبليغات مذهبى

4- آزمايش نظريه اجتماعى

پيامبر تن

بخش سوم چگونگى شناخت پيامبران

چگونگى شناخت پيامبران

1- اعجاز

الف) خوارق عادات بشرى قابل معارضه است

1- معجزه قيد و شرط خاصى ندارد

ب) خوارق عادات بشرى تاب مقاومت در برابر معجزات ندارد

2- وضع اعجاز كنندگان گواه صدق آنهاست

2- مطالعه در حالات مدعى نبوت و بررسى محتويات آيين او جمع آورى قرائن

1- وضع محيط دعوت

2- زمان دعوت

8- ايمان او به گفتههاى خودش

9- آيا با خرافات و هوس بازىهاى محيط مبارزه مىكند؟

10- دعوت منظم و يكنواخت

3- گواهى پيامبران پيشين

3- خصوصيات روحى، اخلاقى مدعى نبوت

4- محتويات آئين او از نظر معارف

5- آئين او از نظر قوانين، احكام و اخلاق

يك نمونه جالب از مدارك دين سازان عصر ما!

6- وسائل پيشرفت

7- ايمان آورندگان به او چه كسانى بودهاند؟

بخش چهارم وحى (دستگاه گيرنده مرموز)

وحى (دستگاه گيرنده مرموز)

وحى چيست؟

1- ميزان فهم وحى

تصاوير سايه روشن

2- تفكر فلاسفه قديم درباره وحى

الف) حس مشترك

ب) قوه خيال 5

ج) قوه عقليه

ايرادات تفكر فلاسفه پيشين

3- نظر فلاسفه جديد درباره وحى

وحى (تجلى شعور ناآگاه!)

وجود اشتراك نظرات فلاسفه درباره وحى

2- اصرار بىمورد!

3- سازگار نبودن با سخنان پيامبران

وجود اختراق نظرات فلاسفه

ايرادات نظريه فلاسفه جديد

4- آيا وحى همان نبوغ فكرى است؟

1- فقدان دليل

بخش پنجم امتيازات پيامبران

امتيازات پيامبران

1- معصوم بودن (مصونيت از گناه و خطا)

اختلاف عقايد در عصمت انبيا

دلائل عصمت

الف) محكوميت عوامل گناه در وجود پيامبران

مصونيت همه جانبه

ب) جلب اعتماد عمومى

ج) بى نتيجه ماندن اهداف بعثت پيامبر در صورت معصوم نبودن

3- خطا در امور عادى روزانه

مصونيت از خطا

1- خطا در تشخيص و تبليغ حقايق و تعليمات مذهبى

2- خطا در انجام وظايف

اشكالات بحث عصمت

الف) معصوم بوذن افتخار نيست!

ب) معصوم بودن با «تقيه» سازگار نيست!

پاسخ يك اشتباه بزرگ در معنى تقيه

تقيه چيست؟

ج) شواهد خلاف

1- گناه مطلق

2- گناهان نسبن

2- علم و دانش كافى

3- منزه بودن از عيوب تنفرآميز جسمى

رهبران بزرگ - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣ - ٢- وجدان بجاى مذهب

يا اينكه‌ براى پيمودن اين راه پرنشيب و فراز، و رسيدن بسعادت فردى و اجتماعى از نزديكترين راهها، براى تأمين آرامش فكرى، براى برقرار ساختن نظام صحيح اجتماعى، براى مبارزه با انواع خرافات و كجرويها و گمراهيها، براى بثمر رساندن استعدادها و شايستگيهائى كه در وجود نوع بشر نهفته است، براى نمو و رشد عقلى و اخلاقى و تربيت انسان كامل، و بالاخره براى آشنائى هر چه بيشتر با خدا و انجام وظايف انسانى در پرتو اين عقيده مقدس نيازمند بمربيانى هستيم كه با مبدء جهان هستى مستقيماً ارتباط دارند، و از درياى بى‌پايان علم و دانش او سير آب شده و از شعله‌هاى اويدان علم و دانش وى چراغ عقل خود را برافروخته‌اند، مردانى كه علاوه بر قدرت علم و عقل مظهر پاكى و تقوى و فضيلتند.

آيا براى رسيدن بآن هدفها براهنمائى و رهبرى چنين مردانى نيازمنديم يا نه؟

خلاصه آيا بدون يك مذهب صحيح آسمانى مى‌توانيم يك زندگى صحيح، آرام، منظم، خالى از هرج و مرج و اضطراب و نگرانى داشته باشيم يا نه؟

اينها سؤالاتى است كه همه ميل دارند پاسخ منطقى آنها را بدانند ... و نخستين موضوعى است كه در اين كتاب از آن بحث مى‌شود.

بنابراين‌ «بخش اول اين كتاب» درباره‌ «لزوم بعثت پيامبران از نظر تعليم و تربيت و اداره اجتماع» گفتگو مى‌كند.

***

٢- وجدان بجاى مذهب‌

آيا اين نيروى مرموزى كه در نهاد انسان بنام‌ «وجدان» نهفته است و در همه حال بر اعمال و گفتار و حتى افكار او نظارت مستقيم دارد، و