رهبران بزرگ - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١ - تشكيل شخصيّت انسان از دو نيمه علم و غرايز

بد آن آگاه نيست، اگر مردم زيان‌هاى دروغ و آثار شوم آن را در اجتماع بدانند، هرگز دروغ نمى‌گويند و اگر عواقب دردناك ترس، ترك مجاهدات اجتماعى و ذلت‌ها و خوارى‌ها را بدانند، بى جهت نمى‌ترسند و تن به خوارى نمى‌دهند!

اين مكتب راه‌ تربيت‌ را تعليم‌ مى‌داند و اصولًا تربيت چيزى جز تعليم خوب و بد و صلاح و فساد نيست.

سقراط اصول چهار گانه اخلاق را مطابق اين مكتب چنين تفسير مى‌كند. ١- حكمت‌ عبارت است از: دانش‌؛ و فضيلت مطلق هم چيزى جز علم و دانش نيست.

٢- شجاعت‌ عبارت است از: علم به اين كه از چه چيز بايد ترسيد و از چه چيز نبايد ترسيد.

٣- عفت‌ عبارت است از: علم به چگونگى رعايت مقتضيات نفسانى.

٤- عدالت‌ عبارت است از: علم به قواعدى كه حاكم بر روابط مردم نسبت به يكديگر است. ٨

تشكيل شخصيّت انسان از دو نيمه علم و غرايز

شايد عقيده سقراط و پيروان او در مورد رابطه‌ علم و اخلاق‌ در زمان خود مورد توجه بوده، ولى امروزه مخصوصاً با توجه به اصول روانشناسى نوين، به هيچ وجه قابل قبول نيست. ٩

بى اساس بودن اين عقيده را آزمايش‌هاى فراوانى- كه به عمل آمده و خود ما هم شامل مواردى از آن در زندگى روزانه هستيم- روشن مى‌سازد، زيرا افراد بسيارى ديده شده كه از روى علم و عمد،