رهبران بزرگ - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٣ - ٧- ايمان آورندگان به او چه كسانى بودهاند؟

ناگفته پيداست كه تناسب آيات ايجاب مى‌كند كه اين آيه هم كه در وسط آيات خلقت واقع شده، مربوط به مسأله خلقت و تدبير امر آفرينش باشد. (چنان كه ظاهر آنهم- قطع نظر از اين جهت همين است.)

به همين جهت اگر تفاسيرى را هم صدها سال قبل نوشته شده مطالعه كنيم، مى‌بينيم با وجود اينكه در تفسير اين آيه احتمالات گوناگونى داده‌اند، امّا هيچ كس احتمال نداده كه آيه مربوط به تشريع اديان بوده.

مثلًا: در تفسير مجمع البيان‌ [١]- كه از معتبرترين تفاسير اسلامى است- با اينكه اقوال مختلفى در تفسير آيه فوق، ذكر شده، اما از هي يك از دانشمندان اسلامى قولى مبنى بر ارتباط اين آيه با تشريع اديان نقل نشده.

٤- كلمه‌ عروج‌ به معنى صعود كردن و بالا رفتن است نه به معنى نسخ اديان و زائل شد و در هيچ جاى قرآن عروج به معنى نسخ ديده نمى‌شود [٢] بلكه در اين مورد همان كلمه‌ نسخ يا تبديل‌ و امثال آن ره‌

[١]-/ مؤلف آن شيخ طبرسى است. وى در قرن (٦ ه ق) مى‌زيسته، يعنى حدود ٨٠٠ سال قبل كه اثرى از باب و بها نبوده‌

[٢]-/ اين كلمه در پنج آيه از قرآن ذكر شده:

الف) «تعرج الملائكة و الرّوح اليه ...» (معارج/ ٤)

ب) آيه مورد بحث.

ج) «يعلم مايلج فى الأرض و ما يخرج منها و ما ينزل من السّماء و ما يعرج فيها و هو ارحم الغفور.» (سبأ/ ٢)

د) «... يعلم ما يلج فى الأرض و فاليخرج منها و ما ينزل من السّماء و ما يعرج فيها و هو معكم أين ما كنتم ...» (حديد/ ٤)

ه) «و لو فتحنا عليهم باباً من السّماء فظلّوا فيه يعرجون.» (حجر/ ١٤)