فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٣ - سخنى درباره تلقيح آيت اللّه محمد مؤمن
جزء وجود اوست، از لقاح دو آب به دست مىآيد، همين آفريده نخست، نخستين مرحله وجود كودك است، بنابراين ، نخستين مرحله وجود كودك از صاحبان منى و تخمك گرفته شده است و حتى نطفه كودك از دو جزء تركيب يافته كه هر كدام از اين دو جزء به يكى از صاحبان منى و تخمك وابسته است و امّا تغذيه اين كودك كه پس از اين مرحله صورت مىگيرد، تنها سبب رشد كودك مىشود [و هيچ نقش ديگرى ندارد ].
غذايى كه كودك در داخل مهبل زن بدان تغذيه مىكند، همانند غذايى است كه پس از تولد و بيرون آمدن از مهبل بدان تغذيه مىكند، بدين معنى كه اين تغذيه سبب نمىشود كه كودك را از حالت فرزند بودن براى صاحبان منى و تخمك بيرون آورد. بر اين اساس، همان گونه كه اگر نطفه را در يك جايگاه مصنوعى كه براى چنين كارى آماده شده، پرورش دهند تا به مرحلهاى برسد كه روح در آن دميده شود و توان ادامه زندگى را همچون ساير فرزندان بشر در بيرون اين جايگاه پيدا كند، بدون ترديد فرزند صاحبان منى و تخمك به شمار مىآيد، همچنين اگر رحم زن، به جاى آن حمل مصنوعى، پرورشگاه اين نطفه قرار گيرد، كودك به صاحب تخمك ملحق مىشود و همو از ديدگاه عرف مادر اين كودك است.
همان گونه از بيان پيشين دانستيد كه اين عناوين با توجه به مفاهيم عرفى خود، موضوع احكام ارث، نكاح و... هستند.
اين، همان نظريهاى است كه استاد ما، حضرت امام خمينى، قدس سرّه، در كتاب تحرير الوسيله در دنباله مسأله ١٠، در بحث تلقيح مصنوعى آن را اختيار كرده است.
لكن در برخى از فتاوى منسوب به علامه آية اللّه خويى، قدس سرّه، آمده است: «از برخى آيات استفاده مىشود كه ملاك مادر بودن، حمل كودك است. بنابراين ، زنى كه كودك را حمل كرده و سپس او را زايده است، همو از ديدگاه شريعت، مادر اين كودك به شمار مىآيد. به عنوان نمونه از آيه دوم سوره مجادله: {الذين يظاهرون منكم من نسائهم ما هنّ امهتهم ان امهتهم اللاّئى ولدنهم وانّهم ليقولون }