* «محمد بن الحسن باسناده عن الحسين بن سعيد، عن يوسف بن عقيل، عن محمّد بن قيس، عن ابى جعفر(ع) قال: قال اميرالمؤمنين(ع): اذا رأيتم الهلال فأفطروا او شهد عليه عدل واشهدوا عليه عدولاً من المسلمين و ان لم تروا الهلال الاّ من وسط النهار أو آخره، فاتمّوا الصيام الى الليل و ان غم عليكم فعدوا ثلاثين ليلة، ثم افطروا.» (٦٥)

اگر هلال [شوال ]را ديديد، روزه را واگذاريد و چند عادل از مسلمانان بر اين [كه هلال را ديده‌ايد ] گواه بگيريد. امّا اگر هلال را تنها در نيمه روز، يا در پايان آن ديديد، روزه را به شب برسانيد. اگر ماه ]به سببى [ از ديدگانشان پنهان بود، سى روز بشمريد و پس از آن روزه را واگذاريد.

* «و عنه، عن النضر بن سويد، عن القاسم بن سليمان، عن جرّاح المدائنى قال: قال ابو عبداللّه‌(ع) من رأى هلال شوال بنهار فى شهر رمضان فليتم صيامه.» (٦٦)

هر كس هلال شوال را در روز ماه رمضان ببيند، بايد روزه آن روز را به شب برساند.

* «و عنه، عن محمد بن جعفر، عن محمد بن احمد بن يحيى، عن محمّد بن عيسى قال: كتبت اليه(ع): جعلت فداك ربّما غم علينا هلال شهر رمضان فنرى من الغد الهلال قبل الزّوال و ربّما رأيناه بعد الزّوال، فترى ان نفطر قبل الزوال اذا رأيناه ام لا؟ وكيف تأمرنى ذلك؟ فكتب(ع): تتمّ الى الليل فانّه ان كان تأمّا رؤى قبل الزّوال.» (٦٧)

محمد بن عيسى مى‌گويد: براى امام(ع) نوشتم: فدايت‌شوم! گاه هلال رمضان از ديده ما، پنهان مى‌ماند و فرداى آن، پيش از ظهر، ديده مى‌شود. گاه نيز، آن را پس از ظهر مى‌بينيم. آيا نظر مبارك بر اين است كه اگر هلال را ببينيم، روزه را پيش از ظهر بگشاييم، يا نه؟ در اين باره، چه مى‌فرماييد؟

امام در پاسخ نوشت: روزه را به شب مى‌رسانى؛ چه اگر هلال، تمام

(٦٥)از ديدگاه نگارنده، جمله اخير شيخ طوسى جاى درنگ دارد.
(٦٦)ملاذ الاخيار، ج٦، ص٤٨٠.
(٦٧)جواهر الكلام، ج١٦، ص٣٧١.