فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٢٣ - پژوهشى در ديدن هلال ماه ابوالقاسم خزعلى آیت الله

الرّجل يرى الهلال فى شهر رمضان وحده لايبصره غيره أله أن يصوم؟ قال: اذا لم يشكّ فليفطر والاّ فليصم مع الناس.» (٧٦)

محمد بن على بن حسين، به سند خود، از على بن جعفر نقل مى‌كند كه از برادرش موسى بن جعفر(ع) پرسيد: كسى به تنهايى، هلال را در ماه رمضان مى‌بيند و هيچ كس ديگر، جز او، آن را نمى‌بيند، آيا وى حق دارد روزه بگيرد؟

امام فرمود: اگر شك ندارد، روزه بگيرد و گرنه با مردم روزه بگيرد.

سند حديث، نزد شيخ صدوق و شيخ طوسى صحيح است و تنها تفاوتى كه وجود دارد آن است كه روايت رسيده به نقل شيخ صدوق، ديدن هلال در پايان ماه رمضان و در روايت رسيده به نقل شيخ طوسى، ديدن هلال، در آغاز ماه رمضان بوده است.

٢. «و رواه على بن جعفر فى كتابه عن اخيه، قال سألته عمن يرى هلال شهر رمضان وحده لايبصره غيره، أله أن يصوم؟ فقال: اذا لم يشك فيه فليصم وحده والاّ يصوم مع الناس اذا صاموا.» (٧٧)

على بن جعفر، همين حديث را در كتاب خود، از برادرش روايت كرده است. مى‌گويد از امام پرسيدم: اگر كسى به تنهايى هلال ماه رمضان را ببيند و هيچ كس ديگر غير از او، آن را نبيند، آيا چنين كسى حق دارد روزه بگيرد؟ امام فرمود: اگر در آن ترديد ندارد، به تنهايى روزه بگيرد و گرنه، با مردم، هنگامى كه روزه مى‌گيرند، روزه بگيرد.

روايت أخير، تاييدى است بر روايت‌شيخ طوسى.

به هر روى، مضمون اين دو حديث، اگر نگوييم به كسانى كه از چشمانى قوى‌تر برخوردارند، اختصاص دارد، دست كم، اين گروه را به اطلاق خود در بر مى‌گيرد.

افزون بر اين، تاكنون به دست آورديم كه عمومات نيز از دربرگرفتن اين گروه نارسا و ناتوان نيستند، كاش مى‌دانستم در اين جا چه دليل، يا قرينه‌اى وجود دارد كه اين اطلاق را برگرداند و مانع آن شود.