٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١١ - پژوهشى در ديدن هلال ماه ابوالقاسم خزعلى آیت الله

اماميه را نيز، از سخن او برداشت كرده، اشكالهايى دارد كه تاكنون، خود، دريافته‌ايد. اين كه روايات حكايت‌گر تفصيل را با نظر توده فقيهان اهل سنت مخالف دانسته و به همين دليل، روايات مقابل آنها را ضعيف شمرده، سخنى است نادرست.

آنچه حقيقت و شايسته پذيرش و پيروى است، درست بر عكس اين است؛ چه باور به بى‌اعتبارى ديدن هلال درروز، خواه پيش از ظهر و خواه پس از ظهر، باورى است اسلامى و هيچ رنگى از تشيّع و تسنن برخود ندارد و همسنگ باور به لزوم ديدن هلال، در شب است.

اگر نظرى هم از عامه وجود داشته باشد كه بايد از آن دورى جست (و برخاسته از ديدگاه فردى آنان است) نظر كسانى چون ابو يوسف است.

از اين روى، در روايات مربوط به دوره پيش از امام صادق(ع) هيچ ديده نمى‌شود كه كسى معتقد به تفصيل باشد، بلكه اين تفصيل، تنها در روايات امام صادق(ع) كه هم عصر كسانى چون ابو يوسف بوده است، ديده مى‌شود و بر اين پايه، حمل اين دسته از روايات بر تقيه، شايسته‌تر و لازم‌تر است.

چكيده سخن: نظر همان است كه توده فقيهان دارند و چون شهرتى عظيم و اجماعى مسلم، پشتوانه آن است. ما با درنگ در كلام سيّد صاحب رياض، از مخالفت او و از اجماع بر خلاف نظريه برگزيد خود، كه از سخن او بر مى‌آيد و با اجماع برنظرى كه برگزيده‌ايم، مخالفت دارد، آسوده خاطر شده‌ايم كه آنچه را سيّد تأييد كرده، همان مورد تأييد ماست و آن جا هم از آن ترسيده و گفته: «اگر موافقت ديدگاه مشهور، با ديدگاه توده فقيهان عامه وجود نداشت، پذيرش آن، بى‌هيچ ترديدى قطعى بود.» بايد به او گفت: بزرگوارا! شما نيز يقين كنيد و حكم قطعى بدهيد و بيم مداريد كه درامانيد.

به يارى خداوند، تا اينجا درباره روايات ديدن هلال در روز، سخن گفتيم و از شاذ بودن روايات حكايت كننده از اعتبار چنين ديدنى آگاه شديم و از آنها چنين به دست آورديم:

مقصود از ديدن، همان ديدن در