رستگاران - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣١١ - هشدار در مورد يك آفت اخلاقى
اگر مراد از لغو، هرگونه سخن باطلى باشد، آنگاه اهميت اين مسأله بيشتر مىشود. تأثيرات سوء اخلاقى، اعتقادى و رفتارىِ اين مسأله، حاصل از همنشينى با اهل گناه و كجانديشان و بدانديشان است. قرآن كريم نسبت به اين مسأله حساسيت خاصى نشان داده و از مؤمنان خواسته كه توجه ويژهاى به آن داشته باشد. به جز سه آيهاى كه به آن اشاره كرديم، نمونهاى ديگر از اين آيات در سوره نساء آمده است:
وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ أَنْ إِذا سَمِعْتُمْ آياتِ اللهِ يُكْفَرُ بِها وَيُسْتَهْزَأُ بِها فَلا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتّى يَخُوضُوا فِي حَدِيث غَيْرِهِ إِنَّكُمْ إِذاً مِثْلُهُمْ إِنَّ اللهَ جامِعُ الْمُنافِقِينَ وَالْكافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعا؛[١]و همانا [خداوند] در كتاب [قرآن] بر شما نازل كرده كه: هرگاه شنيديد آيات خدا مورد انكار و ريشخند قرار مى گيرد، با آنان منشينيد تا به سخنى غير از آن درآيند؛ چرا كه در اين صورت شما هم مثل آنان خواهيد بود. خداوند منافقان و كافران را همگى در دوزخ گرد خواهد آورد.
تعبير «خوض» كه در اين آيه آمده (يَخُوضُوا)، در ادبيات متعارف عرب كمتر ديده مىشود اما در قرآن كريم در موارد متعددى (حدود ١٥ بار) به كار رفته است. از جمله در سوره «مدّثّر» چنين مىخوانيم:
كُلُّ نَفْس بِما كَسَبَتْ رَهِينَةٌ * إِلاّ أَصْحابَ الْيَمِينِ * فِي جَنّات يَتَساءَلُونَ * عَنِ الْمُجْرِمِينَ * ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ * قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ * وَلَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكِينَ* وَكُنّا نَخُوضُ مَعَ الْخائِضِين؛[٢] هركس در گرو اعمال خويش است، مگر ياران دست راست، [كه] در باغهاى بهشتند [و] سؤال مىكنند از مجرمان: چه چيز شما را به دوزخ وارد ساخت؟ گويند: ما از نمازگزاران نبوديم، و بينوايان را اطعام نمىكرديم، و پيوسته با اهل باطل همنشين و همصدا بوديم.
همانگونه كه در اين آيات آمده، يكى از اسباب جهنمى شدن جهنميان، «خوض با خائضين» و همنشينى و همداستان شدن با افراد ناباب است. «خوض» به معناى «فرو رفتن» در امرى و كاملا درگير آن شدن است. گاهى كسانى دور هم مىنشينند و درباره
[١] نساء (٤)، ١٤٠. [٢] مدّثّر (٧٤)، ٣٨ ـ ٤٥.