رستگاران - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٢٠ - نگرانى بندگان شايسته خداوند از جهنم و عذاب

إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَالأَْرْضِ وَاخْتِلافِ اللَّيْلِ وَالنَّهارِ لآَيات لاُِولِي الأَْلْبابِ * الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللهَ قِياماً وَقُعُوداً وَعَلى جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَالأَْرْضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلاً سُبْحانَكَ فَقِنا عَذابَ النّارِ؛[١] مسلّماً در آفرينش آسمان ها و زمين، و در پى يكديگر آمدن شب و روز، براى خردمندان نشانه هايى است. همانان كه خدا را [در همه احوال،] ايستاده و نشسته، و به پهلو آرميده ياد مى‌كنند، و در [اسرار]آفرينش آسمان‌ها و زمين مى‌انديشند [و مى‌گويند:] پروردگارا، اينها را بيهوده نيافريده‌اى؛ منزهى تو! ما را از عذاب آتشِ [دوزخ] نگاه دار.

«اولى الالباب» يعنى كسانى كه اهل عقل و انديشه‌اند و ژرف‌انديش و داراى لبّ و مغزند و سطحى‌نگر نيستند. چنين كسانى هنگامى كه اين جهان پهناور و با عظمت را مشاهده مى‌كنند، به سادگى از كنار آن عبور نمى‌كنند و به فكر فرو مى‌روند كه آفرينش مجموع جهان هستى، و از جمله آفرينش انسان، نمى‌تواند بى‌هدف و عبث باشد.

أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَأَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ؛[٢] آيا گمان كرديد شما را بيهوده آفريده ايم و به سوى ما بازگردانده نمى شويد؟!

تفكر و تدبر در عالم آفرينش و به دنبال آن، پى بردن به هدفمند بودن خلقت جهان و انسان، اولى الالباب را به اين نتيجه مى‌رساند كه هدف اين عالم جز با وجود عالمى ديگر تحقق پيدا نخواهد كرد؛ عالمى كه در آن، نيكوكاران پاداش نيكى‌هاى خود، و بدكاران كيفر بدى‌هاى خويش را ببينند. به راستى اگر عالمِ پاداش و كيفرى در كار نباشد، زندگى و خلقت انسان در اين دنيا چه فايده‌اى خواهد داشت؟ اگر جنايت‌كارانى كه در طول زندگى خود مرتكب هزاران جنايت مى‌شوند، كيفر جنايات خود را نبينند، آيا خلقت جهان و انسان عبث و بيهوده نخواهد بود؟ از اين رو نتيجه اين كار اولى الالباب كه «يتفكرون فى خلق السماوات والارض» اين است كه مى‌گويند: رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلا؛ پروردگارا، اينها را بيهوده نيافريده‌اى.

بيهوده نبودن عالم نيز به اين است كه حساب و كتابى داشته باشد و پاداش و كيفرى در كار باشد.