براى موفقيت در سير الى الله تنها شناخت وظايف ايجابى و انجام آنها كافى نيست و نمى‌تواند ضامن رسيدن به مقصد باشد؛ چراكه ممكن است موانعى در راه پيش آيد و گاهى حتى بدون آن‌كه خود متوجه باشيم دست به كارهايى بزنيم كه همه رشته‌هايمان را پنبه كند و آتشى بيفروزيم كه همه خرمن و اندوخته‌هايمان را بسوزانيم و بر باد دهيم. اصولا آثار امور معنوى، چه مثبت و چه منفى، معمولا غير حسى است. همان‌گونه كه، براى مثال، آثار مثبت و نور نماز چيزى نيست كه انسان با چشم ببيند، اثر گناه و آتشى كه در نتيجه آن برافروخته مى‌شود نيز با حواس ظاهرى قابل درك نيست. با اين حال بر اساس نص صريح آيات و روايات، هر گناه تبعات و آثار زيان‌بارى به همراه دارد كه دامان مرتكب آن را خواهد گرفت. براى مثال، قرآن كريم درباره كسانى كه در اموال يتيمان به ناحق تصرف مى‌كنند چنين مى‌فرمايد:

إِنَّ‌الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى ظُلْماً إِنَّما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراً وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيراً؛[١] در حقيقت، كسانى كه اموال يتيمان را به ستم مى خورند، جز اين نيست كه آتشى در شكم خود فرو مى برند، و به زودى در آتشى فروزان در مى آيند.

اين افراد با تصرف ظالمانه در اموال يتيمان شكم خود را پر از آتش مى‌كنند، ولى با اين حال در اين دنيا حرارت آن را درك نمى‌كنند و حقيقت اين امر در آخرت برايشان معلوم خواهد شد.

يا درباره غيبت و حقيقت و باطن و ملكوت اين گناه مى‌فرمايد:

وَلا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضاً أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ؛[٢] و برخى از شما غيبت برخى ديگر را نكنند؛ آيا كسى از شما دوست دارد كه گوشت برادر مرده اش را بخورد؟ [به يقين] همه شما از آن كراهت داريد.

بر اساس اين آيه، كسانى كه مرتكب غيبت مى‌شوند در همين دنيا گوشت ميّت متعفن را مى‌خورند، ولى خودشان متوجه اين امر نيستند و از آن بى‌خبرند. ملكوت و باطن گناه براى كسى معلوم مى‌شود كه چشم باطنش باز شده باشد و افراد عادى راهى به اين معرفت ندارند. به هر

[١] نساء (٤)، ١٠. [٢] حجرات (٤٩)، ١٢.