شده كه ميل به غذا خوردن دارد. همان گونه كه پيش از اين اشاره كرديم، اين ميل يكى از نعمت‌هاى الهى در مورد انسان است كه موجب مى‌گردد نياز بدن انسان به انرژى و انواع مواد و ويتامين‌ها تأمين شود و آدمى بتواند به حيات خويش ادامه دهد. در اين ميان، برخى از افراد در اثر وسوسه‌هاى شيطانى يا شرايط اجتماعى خاص، به استفاده از خواركى‌هايى روى مى‌آورند كه براى بدن انسان ضرر دارد و جسم و روح او را بيمار مى‌سازد. براى مثال، خداى متعال براى تأمين آب مورد نياز بدن، آب گوارا و شربت‌هاى متنوع و خوش‌گوار را آفريده است؛ همچنان كه براى اهل بهشت نيز آشاميدنى‌ها و نوشيدنى‌هاى معطر و لذت‌بخش و طرب‌آور قرار داده است:

يُسْقَوْنَ مِنْ رَحِيق مَخْتُوم * خِتامُهُ مِسْكٌ‌... * وَمِزاجُهُ مِنْ تَسْنِيم * عَيْناً يَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ؛[١] [نيكوكاران] از باده‌اى مُهر شده [و دست نخورده] سيراب شوند، [باده‌اى كه]مُهر آن، مشك است... و آميخته با «تسنيم» است، همان چشمه‌اى كه مقربان از آن مى‌نوشند.

وَيُسْقَوْنَ فِيها كَأْساً كانَ مِزاجُها زَنْجَبِيلاً * عَيْناً فِيها تُسَمّى سَلْسَبِيلا؛[٢] و در آن جا از جامى كه آميزه زنجبيل دارد به آنان مى نوشانند، از چشمه اى كه در آن جا «سلسبيل» ناميده مى شود.

اما با وجود نوشيدنى‌هاى مفيد و مطبوع در اين عالم، افرادى به سبب القائات شيطانى به چيزهايى روى مى‌آورند كه آثارى زيان‌بار براى انسان در پى دارد و مضرات متعددى در آنها نهفته است. اين افراد ممكن است به تدريج به خوردن چيزهايى عادت كنند كه با طبيعت اوليه آدمى سازگار نيست و فطرت سالم و ابتدايى انسان آنها را نمى‌پذيرد. در اين حال، طبيعت ثانويه‌اى در اين افراد شكل مى‌گيرد و چنان به اين مواد پليد و بدبو و بدمزه خو مى‌گيرند كه ديگر قادر به ترك آنها نيستند. در مورد برخى نوشيدنى‌ها ومواد مخدر همه ما كم و بيش نمونه‌هايى از اين دست را ديده‌ايم و احياناً تعجب كرده‌ايم كه به راستى انسان عاقل چگونه ممكن است اين‌گونه به مصرف چنين چيزهايى معتاد و وابسته شود.

اكنون در ساير موارد و مُشتَهيات ديگر نيز داستان عيناً از همين قرار است و خداوند

[١] مطففين (٨٣)، ٢٥ - ٢٨. [٢] انسان (٧٦)، ١٧ - ١٨.