عملى كه بخواهد موجب قرب به خدا شود حتماً بايد قصد قربت در كار باشد و بدون آن هيچ تأثيرى در تقرب به خداى متعال نخواهد داشت. به تعبير سوم، اعمالى كه در اسلام به نام «عبادت» يا «افعال اخلاقى» ناميده مى‌شوند و مطلوب هستند، مانند اندام و پيكرى مى‌مانند كه نيازمند روح هستند. هر اندامى، و به طور كلى پيكر آدمى اگر روح داشته باشد فايده و اثر خود را دارد، اما جسم و پيكر بدون روح، هرچه هم قوى، زيبا، موزون و متعادل باشد هيچ فايده و خاصيتى ندارد و حتى گاهى مى‌تواند تأثير منفى هم داشته باشد. در زكات دادن و انفاق كردن نيز اولين شرط اين است كه براى «مقرِّب الى الله» بودن لازم است كه به قصد قربت انجام گيرد.

اما غير از قصد قربت، چند نكته حايز اهميتِ ديگر نيز در مورد انفاق و زكات وجود دارد كه قرآن خصوصاً روى آنها تأكيد كرده است. از جمله اين نكات كه جلسه گذشته نيز اشاراتى به آن داشتيم، اين است كه انفاق بايد از اموال و چيزهايى باشد كه انسان آن را دوست دارد. بسيارى از ما وقتى مى‌خواهيم چيزى انفاق كنيم، آن چيزهايى را مى‌دهيم كه در منزل مايه زحمت است، يا در معرض فاسد شدن است و مى‌خواهيم دور بريزيم و برايمان ثمرى جز تنگ كردن جا ندارد. اگر بخواهيم غذايى انفاق كنيم، آن غذايى را مى‌دهيم كه احتمال فاسد شدن آن مى‌رود، اگر لباس باشد آن لباسى را مى‌دهيم كه كهنه و رنگ و رو رفته يا احياناً تنگ شده باشد و ديگر به درد ما نمى‌خورد و قابل استفاده نيست. از اسباب و اثاثيه نيز آنهايى را مى‌دهيم كه هيچ استفاده‌اى برايمان ندارد و به علت تنگى جا مجبوريم بيرون بگذاريم تا رفتگر محله آنها را ببرد و ما را از شرّ آن‌ها خلاص كند.

خدايى كه ما را آفريده و از نقاط ضعف ما به خوبى آگاهى دارد دقيقاً روى همين مسأله انگشت گذاشته و با بيانات مختلف فرموده، انفاق را از چيزهايى قرار دهيد كه خودتان آنها را دوست داريد. يكى از اين بيانات همان آيه معروف «لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتّى تُنْفِقُوا مِمّا تُحِبُّون» است كه بحث آن گذشت. آيه ديگر كه آن را نيز پيش از اين ذكر كرديم، اين آيه است كه مى‌فرمايد:

وَيُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّهِ مِسْكِيناً وَيَتِيماً وَأَسِيراً؛[١] و غذاى خود را با اين كه به آن علاقه [و نياز] دارند به مسكين و يتيم و اسير مى‌هند.

[١] انسان (٧٦)، ٨.