رستگاران - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٥٥ - محبت به مال، مانعى مهم براى رستگارى

لطف و عنايت خداى متعال است. براى مقاومت در مقابل خطرها و انحرافات نفس نيز ما از خود توان و قدرتى نداريم و اگر مى‌توانيم خود را از آنها مصون بداريم، در حقيقت به مدد خداوند است كه اين توفيق نصيب ما مى‌گردد.

در هر حال، مفاد و مضمون اين آيه همان بحث «انفاق» است و از آن استفاده مى‌شود كه شرط رسيدن به فلاح، انفاق و بذل مال در راه خدا است. همان‌طور كه اشاره كرديم، اين آيه در دو جا عيناً تكرار شده است، و در هر دو آيه با توجه به مطلبى كه قبل از اين عبارت آمده، ادعاى مذكور (ارتباط فلاح با انفاق) كاملا تأييد مى‌شود؛ به ويژه در سوره «حشر» كه مى‌فرمايد:

وَيُؤْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ؛[١] و آنها ديگران را بر خود مقدّم مى دارند هرچند خودشان بسيار نيازمند باشند؛ و كسانى كه از خسّت نفس خود نگاه داشته شوند، ايشانند كه رستگارانند.

در آيه ديگر نيز قبل از اين عبارت، به انفاق دستور داده شده است:

وَأَنْفِقُوا خَيْراً لأَِنْفُسِكُمْ وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ؛[٢] انفاق كنيد كه براى شما بهتر است، و كسانى كه از خسّت نفس خود نگاه داشته شوند، ايشانند كه رستگارانند.

«شُحّ» همان بخل و حالت نفسانيى است كه مانع انفاق مى‌شود و نمى‌گذارد انسان اموالش را در راه خدا بدهد. آيه مى‌فرمايد اگر كسى از شرّ اين صفت خلاص شود به فلاح خواهد رسيد. اين اصطلاحاً «منطوق» آيه است و مفهوم مخالفش اين مى‌شود كه: اگر كسى از گرفتارى بخل رهايى نيابد از رسيدن به فلاح باز خواهد ماند؛ كه اين مفهوم مخالف نيز به نوبه خود تقريباً مضمون اين آيه مى‌شود كه:

لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتّى تُنْفِقُوا مِمّا تُحِبُّونَ؛[٣] هرگز به نيكوكارى نخواهيد رسيد تا از آنچه دوست داريد انفاق كنيد.