حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٧ - آشنایی با طریق شیخ طوسی و نقش کاربردی آن
این راوی در تهذیب و استبصار نقل نموده است و در مشیخه، دربارهی طریق خود به وی نوشته است:
«و ما ذکرته عن ابن ابیعمیر فقد رویته بهذا الاسناد عن ابیالقاسم بن قولویه عن ابیالقاسم جعفر بن محمّد العلوی الموسوی عن عبدالله بن احمد بن نهیک عن ابن ابیعمیر.»[٢٣]
مقصود شیخ از بهذا الاسناد؛ ابوعبدالله و حسین بن عبیدالله است که در سند قبلی آمده است (و ما ذکرته عن ابیالقاسم جعفر بن محمّد بن قولویه؛ فقد اخبرنی به الشیخ ابوعبدالله و الحسین بن عبیدالله جمیعاً عن جعفر بن محمّد بن قولویه.)؛ بنابراین، طریق کامل شیخ به ابن ابیعمیر در مشیخه چنین است: عن ابیعبدالله و الحسین بن عبیدالله جمیعاً عن ابیالقاسم بن قولویه عن ابیالقاسم جعفر بن محمّد العلوی الموسوی عن عبدالله بن احمد بن نهیک عن ابن ابیعمیر.
بررسی طریق
ابوعبدالله: محمّد بن محمّد بن نعمان معروف به "شیخ مفید" از مشایخ معروف شیخ طوسی(امامی ثقة)
حسین بن عبیدالله: حسین بن عبیدالله غضائری از مشایخ دیگر شیخ طوسی (امامی ثقة)
ابوالقاسم بن قولویه: جعفر بن محمّد بن قولویه؛ صاحب کتاب کامل الزیارات (امامی ثقة)
جعفر بن محمّد العلوی الموسوی (مجهول الحال)
عبدالله(عبیدالله) بن احمد بن نهیک (الشیخ الصدوق، ثقة)[٢٤]
مرحوم کلباسی معتقد است، این طریق به جهت جعفر بن محمّد علوی ضعیف است، چون مدح و ذمّی دربارهی وی در کتب رجالی نرسیده و از مجهولین بهحساب میآید.[٢٥] (فانّ فی الطریق جعفر بن محمّد العلوی و لم یذکر فیه قدح و لا مدح فی کتب القدماء من الرجالیین.)[٢٦]
[٢٣]. تهذیب الاحکام، ج١٠، ص٧٩. (المشیخة)
[٢٤]. رجال نجّاشی، ص٢٣٢، ش٦١٥ .
[٢٥]. آیتالله خویی، جعفر بن محمّد بن علوی موسوی را به جهت آنکه در اسناد کتاب کامل الزیارات واقع شده؛ توثیق نموده است و در نتیجه حکم به صحّت طریق شیخ به ابن ابیعمیر در مشیخه داده است؛ ولی از آنجایی که نظریهی (توثیق تمام راویان اسناد کامل الزیارات) قابل اثبات نیست؛ بلکه نهایت چیزی که بتوان از عبارت ابنقولویه در مقدّمهی کتاب استفاده نمود، وثاقت مشایخ بلاواسطه وی میباشد. علاوه بر اینکه آیتالله خویی در اواخر عمر از این نظریه برگشت؛ چنانکه بعض شاگردان و مقرّرین مباحث فقهی ایشان تصریح نمودند، در نتیجه، جعفر بن محمّد بن علوی وضع نامعلومی خواهد داشت و طریق شیخ در مشیخه ضعیف خواهد بود؛ چنانکه "علّامه کلباسی" تصریح کرده است.
یادآوری: در نرم افزار درایة النور؛ استظهار وثاقت جعفر بن محمّد علوی شده و نوشته است. (امامی ثقة علی الظاهر)
[٢٦]. سماء المقال، ج١، ص١٠٨.