حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١١٤ - پالایش احادیث در عصر ائمّهG و پدیدهی جعل
«در نامهی عبدالله بن محمّد به امام رضاD خواندم که به حضرت نوشته بود: فدایت شوم! زراره از امام باقر و امام صادقH روایت میکند: اگر لباسی به خمر(شراب) نجس شد، میتوان در آن لباس نماز خواند؛ زیرا نوشیدن خمر، حرام شده، نه آنکه نجس هم باشد. از طرفی راویانی غیر از زراره؛ فقط از امام صادقD نقل میکنند که نماز در لباسی که به خمر و هر مسکری آغشته شده باشد، صحیح نیست و باید همان مکان را تطهیر کرد و اگر موضعی که خمر به آن رسیده است، نمیداند باید تمام لباس را تطهیر کند و در صورتی که با چنین لباسی نماز خوانده است، باید نمازش را اعاده کند. حال شما بفرمایید که ما به کدام دسته از روایات عمل کنیم؟ امام رضاD به خطّ خود برای او نوشته بودند: به فرمایش امام صادقD عمل کن.»[٣٠٥]
عرضهی مجموعههای متعدد روایی بر امام صادق(ع) نشانگر اهمّیّت این موضوع در عصر آن امام همام است. دورهای که هویّت تشیّع، تثبیت شد و شیعهی جعفری از شیعهی زیدی و فرقههای مختلف دیگر تمایز یافت. اصحاب و راویان تربیت یافته در این مکتب به عنوان شاخصهایی برای محک زدن درستی هر آنچه به شیعه و امامان او نسبت داده میشد، مطرح شدند و آنان نیز با عرضهی مجموعههای حدیثی نوشته و یا نقل شده، خود، امنیّت میراث شیعی را تضمین کردند.
از مهمترین جریانات نادرست این دوره، خطّ غلو است. غالیان افرادی ریاست طلب بودند که برای امامان معصومF جایگاه و مقامی برتر از جایگاه حقیقی آنان درست کرده و خود را جانشین ایشان میخواندند تا از این راه به مقاصد و اهداف نامبارک خود برسند. امامان معصومF نیز از ابتدا متوجّه این گروه و انحرافات و خطرات آنان بوده و دیگران را از ضرر آنان آگاه کردهاند که نمونههای متعددی از آن را در کتابهای رجال و بهویژه «رجال کشّی» در احوال غالیانی چون "ابوالخطاب" و "یونسبن ظبیان" مییابیم؛[٣٠٦] همچنین یونس بن عبدالرحمان کتب بسیاری از مؤلّفات شیعه را محضر امام رضاD عرضه کرد که در مواردی، حضرت
[٣٠٥]. الکافی، ج٣، ص٤٠٧.
[٣٠٦]. رجال کشّی، ش٦٧٣، ٦٧٤، ٥١٥، ٥١٣؛ معانی الاخبار، ص١٨١، ح١؛ بحارالانوار، ج٢٦، ص١٤٠، ح١٢.