عبد‌السّلام‌ بن صالح مشهور به أباصلت هروی از راویان مشهور و یاران امام رضا(ع) است. زندگی وی، نوع نگرش و مذهب او در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. همراهی‌ او در خراسان با امام هشتم از او فردی والامقام و ارزشمند را در اذهان شیعیان به تصویر كشانده است؛ امّا متون كهن رجالی شیعه ـ مانند رجال طوسی ـ و بخشی از كتاب‌های رجالیان اهل‌ سنّت او را «عامّی» دانسته‌اند. در نوشتاری كه می‌آید، ضمن بازشناسی شخصیّت وی در دامنه‌ای از متون رجالی و روایی فریقین به این نتیجه رهنمون خواهیم شد كه اباصلت بخش قابل توجّهی از عمر خود را در میان دانشیان عامّه گذرانده و در شمار ایشان بوده است و با ورود امام به خراسان به‌تدریج توفیق ره‌یافتن و پذیرش اندیشه شیعی را یافته است.

كلیدواژه: اباصلت(ابوالصلت)، عبدالسّلام‌ بن صالح هروی، الهروی، راویان امام رضاD راوی حدیث شیعه، نیشابور، خراسان.

درآمد

أباصلت عبدالسّلام ‌بن صالح هروی از اصحاب روایت امام رضاD[١٧٦] و متولّد شهر مدینه بوده است.[١٧٧] نام كامل وی را خطیب بغدادی این‌گونه ثبت كرده است: «عبدالسّلام ‌بن صالح‌ بن سلیمان ‌بن أیوب‌ بن میسرة» و وی را «مولى عبد الرحمن بن سمرة القرشی» دانسته است.[١٧٨] همراهی وی در طول سفر امام رضاD از مدینه تا مرو روشن نیست؛ ولی گزارش‌هایی كه از او رسیده حضور او را در نیشابور[١٧٩] و همراهی او در طوس، سرخس[١٨٠] و مرو ـ و به‌ویژه ایام

[١٧٥]. مدرس مرکز تخصصی علوم حدیث و عضو هیأت علمی دانشکده‌ی علوم حدیث.

[١٧٦]. رجال‌النجّاشی، ص٢٤٥، ش٦٤٣؛ رجال‌الطوسی، ص٣٦٠، ش٥٣٢٨ و ص٣٦٩، ش٥٤٩٩.

[١٧٧]. رجال‌الكشّی، ص٦١٦، ش١١٤٩.

[١٧٨]. تاریخ بغداد، ج١١، ص٤٨، ش٧٢٨.

[١٧٩]. الامالی طوسی، ص٤٥١.

[١٨٠]. عیون أخبار الرضاD، ج‌٢، ص١٨٤. او امام را در زندان سرخس ملاقات می‌كند و سؤال‌های خود را می‌پرسد.