٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص

حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٣٩ - بررسی روایات عرضه

نظیر چنین روایاتی از صحابه‌ی پیامبر هم‌چون: ابوبکر،[٩٥] ابن‌مسعود،[٩٦] ابن‌عباس،[٩٧] ابی بن‌کعب[٩٨] و معاذ[٩٩] نیز نقل شده است.

نکات برگرفته از روایات عرضه

با نگریستن به روایات عرضه، هفت نکته به‌دست می‌آید:

نکته‌ی نخست: زمینه‌ها و عوامل تأکید روایات بر ضرورت عرضه حدیث، بر قرآن به دو دسته قابل است:

١. در شمار قابل توجّهی از روایات عرضه، قرآن به ‌عنوان یکی از راه ‌حل‌های رفع اختلاف و تعارض میان دو روایت یا دو دسته از روایات ارایه شده است. بر این اساس، این دست از روایات مورد استناد اصولیان در مبحث تعادل و تراجیح قرار گرفته‌اند. روایات ١، ٨، ٩ و ١١ چنین است. شماری از روایات نیز به‌ طور مطلق عرضه حدیث به قرآن را ضروری دانسته‌اند، چه تعارضی در میان اخبار باشد یا نباشد. روایات ٢، ٣، ٤، ٥، ٦ و... چنین است.

٢. شماری از روایات برای مقابله با پدیده‌ی جعل و انتساب روایت‌های دروغین به پیشوایان دینی، عرضه‌ی روایات بر قرآن را مورد تأکید قرار داده‌اند. روایات نقل شده از جوامع حدیثی اهل سنّت چنین است. هشدار پیامبر٤ و امام علی(ع) از فراوانی حدیث پس از ایشان اشاره به پدیده‌ی جعل دارد که در سایه‌ی آن شمار روایات فزونی می‌پذیرد؛ چنان‌که اذعان صاحبان صحاح سته‌ی اهل سنّت به برخورد با حجم انبوهی از روایات، حکایت از این


[٩٥]. ابوبکر در خطبه‌ای چنین گفته است: «و عن أبی‌بكر فی خطبة له: فإن كانت للباطل غزوة و لأهل الحق جولة، يعفوا لها الأثر و تموت السنن، فالزموا المساجد و استشيروا القرآن.» (ر.ک: غریب الاثر، ج١، ص٢٥١.)

[٩٦]. از عبدالله ‌بن مسعود چنین نقل شده است: «فانظروا ما واطأ كتاب الله فخذوه و ما خالف كتاب الله فدعوه» جامع بيان العلم و فضله، ج٢، ص٤٢.

[٩٧]. از ابن‌عباس چنین نقل شده است: «إذا سمعتمونی أحدث عن رسول الله، فلم تجدوه فی كتاب الله، أو حسنا عند الناس فاعلموا أنی كذبت عليه.» (ر.ک: سنن الدارمی، ج١، ص١٤٦.)

[٩٨]. ابی بن‌کعب در توصیه‌ی خود به شخصی چنین گفته است: «اتخذ كتاب الله إماما و ارض به قاضيا و حكما.» (ر.ک: سیر اعلام النبلاء، ج١، ص ٣٩٢.)

[٩٩]. از معاذ چنین نقل شده است: «فاعرضوا على الكتاب كل الكلام و لا تعرضوه على شئ من الكلام.» (ر.ک: کنز العمال، ج١٣، ص٥٨٥.)